สารพัดอคติชาติพันธุ์ในสังคมไทย นักวิชาการแนะวิธีลด

เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2564 วิทยาลัยโพธิวิชชาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และสำนักข่าว The Reporter ร่วมกันจัดเสวนาออนไลน์ “อคติและการเหยียดวัฒนธรรมชาติพันธุ์” โดยวิทยากรประกอบด้วย ผศ.ดร.มาลี สิทธิเกรียงไกร นักวิชาการจากศูนย์ชาติพันธุ์ศึกษาและพัฒนา นายอภินันท์  ธรรมเสนา ผู้แทนศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร , เงิน ละวรรณ ตัวแทนเยาวชนต้นกล้าชนเผ่าพื้นเมือง , ขวัญฤทัย แซ่ย่าง นักร้องชาติพันธุ์ม้ง , อรวรรณ หาญทะเล ชาวเลบ้านทับตะวัน จ.พังงา ,วิไลลักษณ์ เยอเบาะ กลุ่มชาติพันธุ์อาข่า , กัลย์สุดา ชนาคีรี ผู้เข้าประกวด Miss Universe Thailand และผศ.ดร.สุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ สรุปเวทีสัมมนา ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันในครั้งนี้

ขวัญฤทัย แซ่ย่าง นักร้องชาติพันธุ์ม้ง กล่าวว่า มีปัญหาเรื่องสัญชาติและมักถูกเหยียดจากคนในชาติพันธุ์เดียวกันมากกว่าถูกเหยียดจากคนภายนอก ในฐานะที่เป็นนักร้องชาวม้งซึ่งมีทั้งคนที่ยอมรับและไม่ยอมรับและยังมีคนบางส่วนที่เข้าใจผิดเกี่ยวกับวัฒนธรรมของม้ง เช่น เรื่องการแต่งกาย

อรวรรณ หาญทะเล ชาวเล กล่าวว่า ชาวเลรุ่นพ่อแม่มักถูกขโมยเงิน ถูกข่มขืนและข่มเหงจากการรับจ้างทำแร่ พวกเขาจึงสอนลูกหลานให้ไม่มีปัญหากับคนเหล่านั้นและต้องยอมให้พวกเขากระทำ สมัยที่ตนเป็นเด็กหลายคนมองว่าชาวเลเป็นคนสกปรกจึงเกิดการทำร้ายร่างกายและถูกเหยียดหยามด้วยคำพูด และการถูกมองว่าสกปรกทำให้พวกเขาไม่กล้าไปหาหมอ อีกทั้งชาวเลจำนวนหนึ่งยังถูกหลอกให้เช่าซื้อที่ดินในที่ของตัวเองอีกด้วย

“สิ่งที่ทำในตอนนี้คือการสร้างกระบวนการให้ชาวเล เพื่อสร้างความภาคภูมิใจให้กับตนเอง และการรับรู้ถึงความหลากหลายของชาติพันธุ์ทำให้เข้ามาทำงานเพื่อเก็บข้อมูลของเครือข่ายชาวเล” อรวรรณกล่าว

วิไลลักษณ์ เยอเบาะ กลุ่มชาติพันธุ์อาข่า กล่าวว่า ตอนเด็ก ๆ ไม่ได้รู้สึกว่าถูกเหยียด แต่หลังจากที่ต้องออกมาเรียนนอกหมู่บ้านและเจอกับวัฒนธรรมร่วมอื่นที่ไม่ใช่แค่ชนเผ่า รู้สึกว่าถูกเหยียด ทั้งถูกเรียกด้วยชื่ออื่นที่ไม่ใช่ชื่อของตัวเอง และยังถูกล้อด้วยการร้องเพลงใส่ พออยู่มหาวิทยาลัย การเหยียดเปลี่ยนไปไม่ได้ล้อเลียนโจ่งแจ้งเหมือนในวัยเด็ก มีการใช้ถ้อยคำที่นุ่มนวลแต่แฝงด้วยการเหยียด เช่น มีคนมาถามในเรื่องตัวตนกรณีของ มิดะ เพลงของ จรัล มโนเพ็ชร โดยในเพลงกล่าวถึงผู้หญิงที่ทำหน้าที่สอนเรื่องเซ็กส์ให้กับผู้ชายในหมู่บ้านก่อนที่จะออกเรือนซึ่งเป็นการนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับชาวอาข่าที่ไม่ถูกต้อง

“การตีตราหรือตราบาปที่ถูกตีตราไว้ ยากที่จะแก้ ปัจจุบันการเหยียดมีมาในรูปแบบใหม่ๆ แตกต่างกันออกไป ในพื้นที่ที่ไม่มีการเปิดการเรียนรู้เรื่องของพหุวัฒนธรรม จะมีการเหยียดมากกว่าในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์”วิไลลักษณ์ กล่าว

กัลย์สุดา ชนาคีรี ผู้เข้าประกวด Miss Universe Thailand กล่าวว่า ตอนเด็ก ๆ เคยถูกล้อเรื่องพูดไม่ชัด แต่พอเริ่มโตขึ้นก็มีความภาคภูมิใจในความเป็นชาติพันธุ์ และมีความฝันในการเป็นนางงาม รู้สึกภูมิใจมากที่ได้เป็นที่รู้จักของคนทั่วโลก และเป็นสาวกะเหรี่ยงที่สามารถทำตามฝันซึ่งเป็นไปได้ยากที่จะสำเร็จได้

ผศ.มาลี สิทธิเกรียงไกร กล่าวว่า “อคติ” เกิดจากความเชื่อและการรับรู้เกี่ยวกับบางอย่างเพียงด้านใดด้านหนึ่ง จากนั้นก็นำมาพูดเพื่อให้ตนเองอยู่เหนือกว่าคนอื่น และผู้ที่ถูกอธิบายถึงนั้นก็จะมีความเป็นอื่น การสร้างความเป็นอื่นทำให้คนอื่นด้อยกว่าตน เช่น กลุ่มชาติพันธุ์ม้งถูกสร้างความเป็นอื่นโดยรัฐไทย เพราะถูกกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์ และเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ จึงถูกข่มเหงและรีดไถภาษี ส่วนผู้หญิงและคนชราก็ถูกทำร้าย

ผศ.มาลี กล่าวว่านโยบายของรัฐว่าด้วยการรวมหมู่คือพยายามเปลี่ยนแปลงความเป็นอื่นให้กลายเป็นคนไทย แต่ความพยายามที่ทำให้ความเป็นชาติพันธุ์เป็นคนไทยกลับสร้างเกิดความขัดแย้งมากขึ้น การไม่มีสัญชาติทำให้ชาติพันธุ์ถูกกระทำจากพนักงานของรัฐ

“อคติจะไม่มีความหมาย หากคนที่อยู่ในวาทกรรมหรืออยู่ในอคตินั้นพยายามที่จะลุกขึ้นมาบอกเล่าเรื่องราวของตนเองขึ้นมาใหม่” ผศ.มาลี กล่าว

อภินันท์ ธรรมเสนา จากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร กล่าวว่า  ประเด็นเรื่องเกี่ยวกับอคติทางชาติพันธุ์ เป็นปัญหาที่ยัง หมุนเวียนอยู่ในสังคมไทย การแก้ปัญหาเรื่องอคติทางวัฒนธรรม หัวใจสำคัญคือ การสร้างความรู้สึกภาคภูมิใจให้แก่อัตลักษณ์ของชาติพันธุ์ กระบวนการส่งเสริมให้กลุ่มชาติพันธุ์ตระหนักหรือภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ของตัวเองจะทำให้การเหยียดลดลง  

นายสุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ กล่าวว่า การตัดทอนอคติทางสังคมเริ่มต้นจากการรับรู้ รื้อถอนการรับรู้เดิม และสร้างการรับรู้ใหม่จึงจะเกิดความเชื่อใหม่ และต้นตอของอคติในสังคมคือการผลิตซ้ำของอคติทางชาติพันธุ์ ดังนั้นต้องสร้างการรับรู้ใหม่ว่าสังคมไทยเป็นพหุวัฒนธรรม สร้างการรับรู้ว่าความหลากหลายเป็นความมั่นคงทางสังคม เมื่อสร้างการรับรู้และความเชื่อใหม่จึงจะไม่ทำให้เกิดอคติ

On Key

Related Posts

ชาวบ้านพุระกำประกาศพร้อมกลับใจแผ่นดิน หากรัฐอนุมัติสร้างเขื่อนทับชุมชน ด้านหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์ฯ หวั่นความขัดแย้งซ้ำกรณีบางกลอย

เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2565 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วาRead More →