เมื่อวันที่ 27 กันยายน 2560 ที่หอประชุมอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย บริษัททีมคอนซัลติ้ง เอ็นจิเนียริ่ง แอนด์เมเนจเม้นท์ จำกัด จัดประชุมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนชนต่อโครงการปรับปรุงร่องน้ำเพื่อการเดินเรือพานิชย์แม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขง (โครงการรระเบิดแก่งแม่น้ำโขง) โดยมีชาวบ้านจากตำบลเวียง หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น กลุ่มอนุรักษ์ท้องถิ่น ชมรมชาวประมงหมู่บ้านได้เข้าร่วมประมาณ 80 คน
นายทรงพล เกียรติโสภา ชาวบ้านต.เวียง กล่าวว่า ขอพูดในนามลูกแม่น้ำโขง ทางบริษัทถามว่า คนแม่น้ำโขงอยากได้อะไร ขอตอบว่าอยากได้สิทธิความเป็นเจ้าของแม่น้ำโขง เห็นในเอกสารที่แจกระบุว่า คณะรัฐมนตรี (ครม.) อนุมัติโครงการนี้ เมื่อปี2559 เคยได้ยินโครงการนี้มานานแล้ว ถ้ามีการล่องเรือขนาดใหญ่จริงๆ ครั้งนี้จะเป็นการสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของคนเชียงของ เหมือนกับเรื่องสะพานมิตรภาพแห่งที่ 4 ที่คนเชียงของแทบไม่ได้อะไร จะแก้ไขอย่างไร เป็นไปได้ไหมที่จะยกเลิกโครงการ หรือชะลอโครงการไปก่อน มาศึกษาผลดีผลเสียออกไปก่อน ต้องยึดผลประโยชน์ของชาวบ้านเป็นหลัก มองเห็นข้างหน้าว่าเรือ 500 ตันล่องลงมา การค้าขายชายแดนหายไปแน่นอน การข้ามฟากต่างๆ ร่องน้ำโขงก็จะเปลี่ยนไป อันตรายแน่ๆ และประเพณีการแข่งขันเรือพายก็จะหายไปแน่นอน เพราะเราต่อรองไม่ได้ เกาะแก่งกลางแม่น้ำโขงนี่ช่วยป้องกันน้ำหลาก น้ำท่วมได้มาก อนาคตไม่แน่ สึนามิอาจจะเกิดขึ้นทางเหนือก็ได้
นางอริศสา ผลศรีเมือง อาสาสมัครสิ่งแวดล้อมอำเภอเชียงของ กล่าวว่า ในฐานะลูกแม่น้ำโขงและแม่น้ำอิง แม่น้ำอิงและแม่น้ำโขง มีระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกัน ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับแม่น้ำโขงก็ส่งผลถึงแม่น้ำอิงซึ่งเป็นลำน้ำสาขาด้วย ที่ผ่านมาเรื่องน้ำอิงเกิดน้ำท่วมในเวลาหน้าแล้ง พวกเราชาวบ้านมีแต่เสียอย่างเดียว เราไม่ได้ปฏิเสธการพัฒนาหรือความเจริญ แต่การพัฒนาต้องดูชีวิตของชาวบ้านก่อน จะทำอย่างไรให้คู่กับการพัฒนาไปได้ตลอดไป เป็นคนแม่น้ำอิง ตอนนี้เสียแล้ว ชาวบ้านก็โอดครวญ บอกหน่วยงานรัฐก็ไม่รู้จะทำอย่างไร
นายหลิว ลี่ ฮัว ผู้แทนจากบริษัทจีน CCCC Second Harbor กล่าวว่า ตั้งแต่ปี 2543 ได้มีการสอบถามผู้เดินเรือ คนขับเรือ ทำให้ได้ข้อมูลว่า แม่น้ำโขงในเขตประเทศไทย มี 15 จุดที่ อาจจะส่งผลกระทบต่อการเดินเรือ และเรือขนส่งสินค้าในไทยมีขนาดใหญ่สุด 450 ตัน หมายความว่า ขณะนี้ร่องน้ำที่มีอยู่ทำให้เรือ 450 ตันเดินเรือได้ แต่ไม่ตลอดปี เรือขนาดใหญ่จะล่องช่วงที่น้ำเยอะ ในช่วงหน้าแล้งในเขตแดนจีน เชียงแสน เชียงของ เวียงแก่น มีแค่เรือ 60 ตันล่องผ่านได้ ส่วนร่องน้ำที่อยู่ในเขตจีน ใช้เรือขนาด 500 ตันเดินทางตลอดปี หลังจากจากมีโครงการระยะแรกที่ดำเนินการปรับปรุงร่องน้ำในชายแดนจีน พม่า ลาว ทำให้สามารถล่องเรือ 200 ตันตลอดปีได้ แต่ว่าในช่วงฤดูฝน ระดับน้ำสูงให้เรือขนาด 400-500 ตันเดินทางได้ ประเด็นหลักของเราคือ ทำยังไงให้เรือเดินหน้าแล้งได้ ผลการสำรวจระยะเริ่มต้นพบว่า การออกแบบเบื้องต้นคือ รัศมี 330 เมตร ลึก 2.50 ม. กว้าง 50 เมตร โดยใช้เส้นทางร่องน้ำลึกในการเดินเรือ ปัจจุบันบริษัทศึกษาแล้วได้ข้อมูลของร่องน้ำช่วงนี้ทั้งหมด วิศวกรเอาข้อมูลหน้างานมาออกแบบสำรวจ และจะกำหนดแผนงานสำรองไว้ถ้าหากทำไม่ได้ จะมีทางเลือกอื่นหรือไม่ โดยยึดหลักเกณฑ์จะทำให้เกิดผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมและชาวบ้านให้น้อยที่สุด ขอเน้นอีกเรื่องผลกระทบจากต่อชาวบ้านหรือสิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศ อยากให้ช่วยแยกแยะว่าเป็น 2 โครงการระหว่างเขื่อนแม่น้ำโขง และโครงการระเบิดแก่ง และโครงการที่ดำเนินอยู่นี่คือโครงการปรับปรุงร่องน้ำโขงเพื่อการเดินเรือ
นายนิวัตน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ กล่าวว่า ตอนนี้แม่น้ำโขงก็กำลังจะตายอยู่แล้ว เขื่อน 6 แห่งที่สร้างตอนบนของจีน ได้ส่งผลกระทบหนักหนาสาหัสต่อเราชาวบ้านที่อยู่ท้ายน้ำมานับสิบปีแล้ว ทั้งน้ำขึ้น-ลงไม่ปกติ พันธุ์ปลาสูญหาย ระบบนิเวศเปลี่ยนแปลง เกาะแก่งหินผา และระบบนิเวศ ทั้ง 11 ระบบ คือระบบนิเวศของแม่น้ำ ถ้าระบบนิเวศถูกทำลาย แม่น้ำจะต้องตาย แน่นอน การเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศคือ การฆ่าแม่น้ำโขง เพราะการระเบิดครั้งนี้ไม่ใช่แค่ระยะทาง 90 กิโลเมตร แต่ระยะทาง 631 กม.และมีแผนจะระเบิดเกาะแก่งมากกว่า 140 จุดถึงหลวงพระบาง หากระบบนิเวศพัง มนุษย์ก็แย่ สิ่งมีชีวิตอันอื่นก็แย่
“ที่สำคัญต้องคุยกันหน่อยว่า ขณะนี้จีนพอหรือยัง ตอนนี้จะจีนจะเอาหมด การออกแบบที่นำเสนอ คุณเขียนไว้แล้ว ผลกระทบสิ่งแวดล้อมยังไม่เสร็จเรียบร้อย แต่คุณขีดเส้นทางเดินเรือแม่น้ำโขงไว้แล้ว มันไม่เคารพกัน จีนนำหน้าตลอด ต้องถามให้เสร็จครบก่อน อันไหนทำได้ไม่ได้ ต้องให้หยุด ต้องให้เกียรติกัน อยากฝากจริงๆ คุณจะเลี่ยงให้มีผลกระทบน้อยเท่าไหร่ น้อยคืออย่างไร เป็นวาทกรรมนะ ไม่ได้เอาออก 100 กว่าจุด ตรงไหนบ้าง คุณไม่รู้ว่าหินกลางแม่น้ำโขงก้อนนี้มีคุณค่าอย่างไร สิ่งไหนเว้นได้ต้องเว้น รัฐบาลจีนต้องเว้น ที่ผ่านมาจีนไม่เคยยอมรับเลยว่าเขื่อนในจีนได้สร้างผลกระทบต่อคนลุ่มน้ำโขงตอนล่าง จนหน้าแล้งปีที่ผ่านมา จีนบอกจะปล่อยน้ำช่วยบรรเทาภัยแล้ง แสดงว่ายอมรับแล้ว คนมันเท่ากันนะ ต้องเท่าเทียมกัน ไม่สมควรกันก็อย่าทำ” นายนิวัตน์กล่าว
ทั้งนี้การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนต่อโครงการปรับปรุงร่องน้ำฯ ในวันนี้เป็นวันสุดท้ายในระดับพื้นที่ หลังจากที่มีการเริ่มจัดเวทีตั้งแต่วันที่ 21 -27 กันยายน 2560 ในเขตอำเภอเชียงแสน เชียงของ และเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย ซึ่งเสียงของชาวบ้านส่วนใหญ่จาก 6 เวที ชาวบ้านตั้งคำถามถึงประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับจากโครงการนี้ ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม และความมั่นคงต่อเขตแดนของไทย ต่อจากกระบวนการนี้ บริษัททีมฯ จะลงไปทำการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่ในรัศมี 2 กิโลเมตร จากริมฝั่งแม่น้ำโขง โดยจะมีการสำรวจด้านสิ่งแวดล้อมและความคิดเห็นของประชาชนในระดับครัวเรือน กลุ่ม และชุมชนต่อไป เพื่อส่งข้อมูลพื้นฐานให้กับบริษัทจีน CCCC เพื่อทำการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสังคม และการออกแบบทางวิศวกรรมต่อไป โดยคาดว่าการศึกษาใช้เวลาประมาณ 5 เดือน และจะมีการนำร่างรายงานการศึกษาผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสังคมที่ประเมินโดยบริษัท CCCC มาเปิดเวทีรับฟังร่างรายงานการศึกษาผลกระทบให้กับประชาชน เป็นครั้งที่ 2
