เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2568 เพจที่ว่าการอำเภอแม่สาย จ.เชียงราย ได้ประชาสัมพันธ์ว่า การเก็บตัวอย่างน้ำเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2568 ผลตรวจโลหะหนักจากการวิเคราะห์ทดสอบของ กปภ.สาขาแม่สาย โดยหน่วยงานภายนอก (บ.ห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด) ประจำเดือน กุมภาพันธ์ 2568
การประปาภูมิภาค(กปภ.)สาขาแม่สาย ได้รับผลการวิเคราะห์เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2568 ผลการวิเคราะห์เบื้องต้นปรากฏว่า ลำน้ำสายมีสารหนูปนเปื้อนเกินกว่ามาตรฐาน ส่วนน้ำประปาได้ผ่านกระบวนการผลิตในการกำจัดโลหะหนักของการประปาแล้ว คุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์มาตราฐานสามารถใช้อุปโภคบริโภคได้ปกติ
ทั้งนี้ผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำดิบในแม่น้ำสายพบว่าสารหนูอยู่ในระดับ 0.014 ไมโครกรัม/ลิตร สูงกว่าค่ามาตรฐานน้ำผิวดินสิ่งแวดล้อมที่ต้องไม่เกิน 0.01ไมโครกรัม/ลิตร ส่วนแคดเมียม ซิลิเนียม ปรอท ตรวจไม่พบ ส่วนแบเรียม โครเมียม ตะกั่ว มีค่าปนเปื้อนต่ำกว่าค่ามาตรฐาน ส่วนผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำดิบในแม่น้ำรวกพบว่าปริมาณโลหะหนักปนเปื้อนมีค่าต่ำกว่ามาตรฐานทั้งหมด
นายสิทธิศักดิ์ อินใจคำ ปลัดอาวุโสอำเภอแม่สาย กล่าวว่า ขณะนี้รอผลการตรวจซ้ำซึ่งทาง กปภ.แม่สายได้ส่งตัวอย่างน้ำไปตรวจเมื่อวันที่ 26 มีนาคมที่ผ่าน คาดว่าผลจะออกปลายเดือนนี้หรือเดือนหน้า อย่างไรก็ตามสำหรับน้ำดิบในลำน้ำสายเบื้องต้นหากไม่มีความจำเป็นหรือมีความกังวลก็ให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำสาย ส่วนคุณภาพของน้ำประปาที่ผ่านกระบวนการผลิตและกำจัดโลหะหนักแล้วอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานสามารถใช้อุปโภคบริโภคได้และในวันที่ 11 เมษายน ทางนายอำเภอและทางสาธารณสุขอำเภอจะมีแนวทางออกมาสำหรับแนวปฏิบัติต่อไป
นายอภิศักดิ์ สวัสดิรักษ์ ผู้จัดการประปาส่วนภูมิภาค(กปภ.) สาขาแม่สาย กล่าวว่า ในปีนี้ทาง กปภ.แม่สายได้ตรวจโลหะหนักต่อเนื่องรายเดือน จากปกติที่ตรวจปีละ 2 ครั้ง เนื่องจากสภาพน้ำในเดือนมกราคมปี 2567ทางการประปาพบว่ามีความขุ่นสูง 500-600 NTU จึงได้สอบถามหาสาเหตุว่าทำไมน้ำถึงขุ่นมากกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่ามีกิจกรรมอะไรในลำน้ำสายตอนบนหรือไม่ ปกติ กปภ.จะตรวจคุณภาพน้ำต่อเนื่อง
“ในปีที่แล้วน้ำขุ่นและตกตะกอนช้า จนทำให้น้ำประปาในต้นปีที่แล้วขุ่น แต่ทาง กปภ.แม่สายได้หาวิธีทำให้น้ำตกตะกอนได้เร็วและทำให้น้ำประปากลับมาใสได้ แต่ในขณะนี้อยู่ในระหว่างการจัดโครงการที่จะนำน้ำจากแม่น้ำโขงที่เชียงแสนมาทำนำประปาสำหรับอำเภอแม่สาย”ผู้จัดการ กปภ.แม่สาย กล่าว
นายอภิศักดิ์ กล่าวว่าโครงการได้รับงบประมาณแล้วอยู่ระหว่างการจัดซื้อจัดจ้าง บางครั้งที่ค่าสารหนูจะเกินค่ามาตรฐาน 0.01 ไมโครกรัม/ลิตร แต่ไม่มากนัก และทาง กปภ.ก็มีวิธีการกำจัดตามกระบวนการผลิตควบคุมให้อยู่ในค่ามาตรฐานและพยายามจะทำให้ค่าสารโลหะหนักให้เป็นศูนย์หรือตรวจไม่พบ สำหรับแม่น้ำสาย มีความขุ่นต่อเนื่องกัน 2 ปีแล้ว ในปีที่แล้วทาง กปภ.แม่สายก็ได้หาวิธีการทำให้น้ำตกตะกอนได้ดีขึ้น และในปีนี้น้ำดิบในลำน้ำสายความขุ่นไม่เกิน 200 NTU ต่างจากในปีที่ผ่านมา
แหล่งข่าวด้านความมั่นคงชายแดนเปิดเผยว่า บริเวณต้นแม่น้ำสายในพื้นที่บ้านแม่โจ๊ก บ้านนายาวและเมืองกาน ทหารของกองกำลังว้า UWSA (United Wa State Army ) ได้อนุญาตให้คนจีนมาทำเหมืองทองมาตั้งแต่ปี 2564-2565 โดยมีการเปิดเหน้าดินบริเวณกว้างและชะล้างลงแม่น้ำสาย ทำให้แม่น้ำสายมีสีขุ่นข้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา รวมทั้งการเกิดอุทกภัยหลายระลอก และมีโคลนปนมาด้วยซึ่งได้ก่อความเสียหายกับบ้านเรือนอย่างหนักเมื่อปีที่แล้ว
แหล่งข่าวกล่าวว่าหน่วยงานราชการพยายามที่ประสานกับรัฐบาลทหารพม่าและกองกำลังว้า เพื่อขอให้ยุติการทำเหมืองแร่ รวมทั้งประสานไปยังรัฐบาลจีนซึ่งมีอิทธิพลต่อทหารว้าและกองทัพพม่าเพื่อให้ช่วยกัดดัน แต่จนถึงขณะนี้ การทำเหมืองแร่ทองคำยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้จะลดน้อยลงไปบ้าง เนื่องจากชาวจีนบางส่วนได้ย้ายไปทำเหมืองทองที่ต้นแม่น้ำกกแทน
“การทำเหมืองทองยังคงเกิดขึ้นที่ต้นน้ำสาย สังเกตได้จากสีของแม่น้ำสายยังคงขุ่นข้นอย่างต่อเนื่อง แม้ไม่ขุ่นเท่ากับปีที่แล้วก็ตาม แต่ทำให้มีสารโลหะหนักโดยเฉพาะสารหนูปนเปื้อนลงแม่น้ำสายจนเกินเกณฑ์มาตรฐาน ถ้าเราดูจากกูเกิลเอิธ์ทจะเห็นการเปิดหน้าดินในวงกว้าง”แหล่งข่าว กล่าว
นายบัณฑิต พันธ์พลากร สมาชิกสภาเทศบาลเวียงพางคำ อ.แม่สาย จ.เชียงราย กล่าวว่ายังไม่มีคำสั่งใดๆจากอำเภอในการแจ้งเตือนชาวบ้านริมแม่น้ำสาย แต่ชาวบ้านยังเป็นห่วงเรื่องการใช้น้ำ เพราะไม่รู้ว่าจะแก้ไขอย่างไรเนื่องจากต้นเหตุไม่ได้อยู่ฝั่งไทย และในปีนี้ค่าสารโลหะหนักสูงกว่าปีที่แล้ว รวมถึงน้ำในแม่น้ำสายเปลี่ยนสีขุ่นมากขึ้น ขณะที่น้ำประปาที่ใช้น้ำสายเป็นน้ำดิบ แม้ว่าการประปายืนยันว่าได้ค่ามาตรฐาน แต่ชาวบ้านก็ยังรู้สึกกังวล เพราะน้ำดิบมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน ชาวบ้านบางคนเอาน้ำประปาหุงข้าว และ ต้มกาแฟ
“สิ่งที่เราอยากให้แก้คือไม่อยากให้มีสารปนเปื้อนลงแม่น้ำสาย หากมีเหมืองแร่อยู่ด้านบนก็เป็นปัญหากับคุณภาพชีวิตของเรา ทำอย่างไรก็ได้ รัฐบาลจะไปเจรจาอย่างไรก็ตาม เราอยากให้น้ำสายกลับมาใสเหมือนเดิม เพราะน้ำสายคือน้ำใส เราอยากได้น้ำใสคืนมา แต่ตอนนี้ขุ่นจนทำอะไรไม่ได้ ขุ่นเช่นนี้มาตลอด 3-4 ปี ตั้งแต่มีการทำเหมืองแร่ข้างบน”นายบัณฑิต กล่าว
