เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2568 ที่ปางช้างกะเหรี่ยงรวมมิตร ต.แม่ยาว อ.เมือง จ.เชียงใหม่ กลุ่มศิลปินจากนาคาสตูดิโอ ได้ร่วมกันบันทึกเพลงเพื่อแม่น้ำกก โดยนายกิตติ ตรีราช สมาชิกนาคาสตูดิโอกล่าวว่า ได้มีการแต่งเพลงเพื่อรณงรงค์ปกป้องแม่น้ำกกและจะนำไปเผยแพร่ในสื่อออนไลน์ รวมทั้งเล่นสดในพื้นที่ต่างๆเพื่อแจ้งให้ประชาชนทราบว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นกับแม่น้ำกกซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของชาวเชียงราย โดยขณะนี้ทั้งคน ปลาและธรรมชาติต่างเดือดร้อนจากการมีสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำกกเนื่องจากมีการทำเหมืองบริเวณต้นน้ำ
ด้านนายสีทน คำแปง ผู้จัดการปางช้างกะเหรี่ยงรวมมิตรกล่าวว่า ปัจจุบันนักท่องเที่ยวหายไปจากปางช้างราว 80% โดยเฉพาะการล่องแพในแม่น้ำกกจบสิ้นหมด ตั้งแต่มีข่าวเรื่องสารพิษปนเปื้อนในน้ำ ทุกวันนี้มีช้างอยู่ 9 เชือก รายได้ไม่พอกับค่าใช้จ่าย แต่ก็ต้องอยู่ให้ได้เพราะช้างที่นี่เหมือนสมาชิกในครอบครัว หากเป็นบริษัทก็คงเลิกกิจการไปแล้ว
นายสีทนกล่าวว่า น้ำกกที่ไหลผ่านปางช้างมีสารหนูเกินมาตรฐาน ดังนั้นจึงห้ามช้างลงเล่นน้ำ และกินน้ำจากประปาภูเขาแทน ทำให้ช้างต้องลดปริมาณการกินน้ำลง จากที่เคยกินวันละ2 ครั้งๆละ 12-15 คำ(คำละประมาณ8-10 ลิตร) เหลือครั้งละ 5-6 คำ โดยต้องต่อคิวกันกินน้ำในบ่อพัก แต่ยังโชคดีที่แถวนี้มาป่า พอตกบ่ายช้างก็เข้าไปหากินในป่า
“เมื่อก่อนพอมีปัญหาเราก็หาปลาหาผักในแม่น้ำกกกินได้ แต่เดี๋ยวนี้หากินไม่ได้เพราะเต็มไปด้วยสารพิษ ตอนเดือนเมษายน มีกวานช้างน้ำช้างไปอาบน้ำในแม่น้ำกก ตอนนี้ผมไม่อยู่ พอขึ้นมาปรากฏว่าผิวหนังของช้างติดเชื้อเป็นผื่นและตุ่มใสๆขึ้นและกลายเป็นแผล ขณะที่ควานช้างก็ติดเชื้อเป็นผื่นและแผลที่หัวเข่า ตอนนี้ทั้งควานและช้างแผลเพิ่งตกสะเก็ด เชื้อในน้ำรุนแรงมาก”นายสีทน กล่าว
ผู้จัดการปางช้างฯกล่าวว่า อยากให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาที่ต้นเหตุคือเจรจาให้เหมืองทองหยุดปล่อยสารพิษ เพราะขณะนี้คนที่อยู่ริมแม่น้ำกกกำลังเดือดร้อนมาก
ด้านนายสัตวแพทย์รายหนึ่งซึ่งเดินทางมาตรวจช้าง กล่าวว่าอาการของช้างที่เป็นผื่นและเป็นตุ่มใสๆเกิดจากสารปนเปื้อนในแม่น้ำกก ดังนั้นแม้ช้างจะเป็นสัตว์ใหญ่ แต่ก็ห้ามสัมผัสน้ำในแม่น้ำกกเช่นกัน เพราะอาจมีอาการแพ้เช่นเดียวกับคน
วันเดียวกันคนจับปลาท่าหาดไคร้ อ.เชียงชอง จ.เชียงราย จับปลาแข้ป่วยได้อีก 3 ตัว มีขนาดแตกต่างกัน ความยาวตั้งแต่ 6 นิ้ว 8 นิ้ว และ 12 นิ้ว จากการไหลมอง(อวน) โดยประมงจังหวัดเชียงราย และ คณะประมงแม่โจ้ได้รับปลาไปตรวจ
นายโอรส จินะการ คนจับปลาท่าหาดไคร้ กล่าวว่า ตนจับปลาแข้ได้ 2 ตัว และนายพิสิทธิ์ วรรณธรรม ออกเรือเวลาเช้าเช่นกันได้อีก 1 ตัว ช่วงนี้ปลาแข้ตัวเล็กตั้งแต่ครึ่งกิโลกรัมลงมาไม่เกิน 1กก.จะมีตุ่มแดงแบบนี้เกือบทุกตัวชาวบ้านไม่รู้ว่าเป็นเพราะอะไรเพราะเพิ่งเคยเจอ
นายพิสิทธิ์กล่าวว่าปลาที่เป็นแบบนี้ก็มีแต่ปลาแข้ ส่วนปลาอื่น ๆ ยังไม่มีอาการผิดปกติ ช่วงนี้ฝนตก ปลาที่ขึ้นมาจะเป็นพวกปลาแข้ ปลากว่างที่จับได้ ชาวบ้านหาดไคร้และหมู่บ้านใกล้เคียงยังมาลงคิวจับปลากันเป็นปกติ
นายพยัคฆ์ วรรณธรรม คนจับปลา กล่าวว่า อยากให้เจ้าหน้าที่นำไปตรวจเพราะจะได้รู้ว่าปลาป่วยเป็นอะไรทานได้หรือไม่ได้อย่างไร เพราะเมื่อวันก่อนจับมาได้ก็เอามาปิ้งกินกัน
นายมนตรี ชัยกิจวัฒนะ หัวหน้ากลุ่มบริหารจัดการด้านการประมง จ.เชียงราย กล่าวว่า เจ้าหน้าที่ประมงจังหวัดเชียงรายได้ไปรับปลาแข้จากนายอำเภอเชียงของและคนจับปลารวม 3 ตัวที่มีอาการป่วยคล้ายกับปลาแข้ที่แม่น้ำกกเพื่อนำส่งกรมประมงตรวจหาการป่วยของปลา ก่อนหน้านี้ทาง สนง.ประมงจังหวัดเชียงรายได้ส่งปลาไปตรวจสองชุด โดยชุดแรกเป็นปลาทั่วไปในแม่น้ำกก พวกปลากดเหลือง ปลาตะเพียน ส่งบริษัทเซ็นทรัลแลป ตรวจหาสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม ปรอท ทั้งหมด 6 ตัวอย่าง ผลการตรวจพบสารดังกล่าวอยู่ในระดับไม่เกินมาตรฐาน และจากนั้นทางประมงได้ส่งปลาแข้ที่มีอาการป่วยไปตรวจหาเหตุของอาการป่วย ในแลปปรสิต แบททีเรีย และไวรัส เจอปริสิตชนิดปลิงใส และแบททีเรีย ไวรัสยังรอผลการตรวจคาดว่าประมาณ 2 สัปดาห์จะได้ผลตรวจ
นายมนตรี กล่าวว่า เบื้องต้นขณะนี้ได้ใช้งบประมาณของสำนักงานประมงจังหวัดเชียงราย ส่งตรวจบริษัทเซ็นทรัลแลปในส่วนของการตรวจหาสารโลหะหนัก ที่ค่อนข้างจะมีค่าใช้จ่ายสูง และทางจังหวัดได้รับการสนับสนุนจาก องค์การบริหารส่วนจังหวัด(อบจ.)เชียงรายในการส่งตรวจคุณภาพน้ำ พืชผล และสัตว์น้ำ ซึ่งได้รับแจ้งทาง อบจ.ได้เก็บตัวอย่างปลาในแม่น้ำกกส่งตรวจรอบสองแล้วอยู่ระหว่างการประสานงานเพื่อรายงานผลกันต่อไป