เหมืองทองผุดใกล้แม่น้ำเล็นเมืองท่าขี้เหล็กใกล้แดนไทย ชาวบ้านกังวลกระทบพื้นที่เพาะปลูก-หวั่นเสียหายเป็นลูกโซ่

เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2568 สำนักข่าว SHAN สื่อไทใหญ่รายงานว่า มีการทำเหมืองแร่ทองคำใกล้กับแม่น้ำเล็นในหลายหมู่บ้านของเมืองพยาก ในเขตจังหวัดท่าขี้เหล็ก(ตรงข้าม อ.แม่สาย จ.เชียงราย) รัฐฉานใต้ ประเทศพม่า เช่น หมู่บ้านหัวนา หมู่บ้านน้ำยุมและหมู่บ้านน้ำป๋าง โดยชาวบ้านแสดงความกังวลว่าจะทำให้น้ำปนเปื้อนสารพิษ และมลพิษทางน้ำจะกระทบต่อพื้นที่ทำเกษตรกรรม โดยชาวบ้านระบุว่า หากไม่สามารถทำการเพาะปลูกได้ก็จะส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ ทำให้ขาดรายได้

มีรายงานว่า เหมืองทองบางแห่งนั้นมีการทำมานานหลายเดือนแล้ว อย่างไรก็ตาม เหมืองทองบางแห่งเช่นที่หมู่บ้านน้ำยุมนั้น เพิ่งเปิดให้มีการทำเหมืองในระยะเวลา 1 เดือนที่ผ่านมา

“ประชาชนกำลังได้รับผลกระทบ แต่ดูเหมือนจะไม่มีใครสนใจ สารพิษจากการทำเหมืองปนเปื้อนทั้งในแม่น้ำและในดิน หากมีสารพิษปนเปื้อนก็จะทำให้การเพาะปลูกในพื้นที่ได้รับผลกระทบไปด้วย การเพาะปลูกเป็นรายได้ที่ทำให้ชาวบ้านสามารถดำรงอยู่ได้ หากไม่มีไร่นา พวกเรก็ไม่มีงานทำ” ชาวบ้านรายหนึ่งให้สัมภาษณ์

ขณะที่ชาวบ้านอีกรายกล่าวว่า“ในเมืองพยากมีการทำเหมืองทองเยอะขึ้น มีการเปิดเหมืองทองแห่งใหม่ เช่นที่หมู่บ้านหัวนา มีการทำเหมืองทองบนภูเขาในหมู่บ้านน้ำยุม มีการกว้านซื้อที่ดินของพวกเราเพื่อทำเหมือง ถึงขั้นเข้ามาทำเหมืองตามไร่นา ซึ่งเป็นพื้นที่เพาะปลูกของชาวบ้าน”

ชาวบ้านกล่าวว่า หากบริษัทรู้ว่าที่ไหนมีแร่ทองก็จะดำเนินการขุดทันที อย่างไรก็ตามชาวบ้านไม่สามารถคัดค้านการทำเหมืองในพื้นที่ได้ และดูเหมือนจะยังมองไม่เห็นว่าการทำเหมืองในพื้นที่จะลดลง

สื่อไทใหญ่รายงานด้วยว่า ทางการพม่าสั่งให้หยุดการทำเหมืองในเมืองพยาก ในปี 2562 และปี 2563 อย่างไรก็ตาม หลังการทำรัฐประหารในพม่า ได้มีการเปิดให้มีการทำเหมืองในพื้นที่เพิ่มมากขึ้น อีกทั้งมีบริษัทจำนวนมากเข้ามาทำเหมือง

“ในสถานการณ์ที่บ้านเมืองวุ่นวายเช่นนี้ ใครที่อยากทำเหมืองก็จะเข้าไปหาผู้มีอำนาจหรือจ่ายเงินเพื่อทำเหมืองได้ ก็มีการทำมาอย่างต่อเนื่องในลักษณะนี้ เราไม่สามารถไปคัดค้านอะไรได้เลย เนื่องจากเราไม่มีอำนาจ” ชาวบ้านรายหนึ่งกล่าว

ขณะที่เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2568 ที่ผ่านมา มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่(Shan Human Rights Foundation-SHRF) ได้เผยแพร่รายงานว่าบริษัทรัฐวิสาหกิจจีน เดินหน้าขยายเหมืองแร่แรร์เอิร์ธและเหมืองทองคำริมแม่น้ำกก ทางตะวันออกของรัฐฉานอย่างต่อเนื่อง โดยภาพถ่ายดาวเทียมใหม่ล่าสุด เผยให้เห็นการขยายตัวของเหมืองทองคำและเหมืองแร่หายาก/แรร์เอิร์ธ ริมสองฝั่งแม่น้ำกกในเมืองยอน ทางใต้ของเมืองสาด ภาคตะวันออกของรัฐฉาน ประเทศพม่า ซึ่งเป็นเหมืองที่ดำเนินการโดยบริษัท ไชนา อินเวสเมนต์ ไมนิ่ง จำกัด (China Investment Mining Company) ที่เป็นรัฐวิสาหกิจของประเทศจีน