เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 นายสะท้าน ชีววิชัยพงศ์ ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน จ.แม่ฮ่องสอน ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีการปรับปรุงและสร้างถนนในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า(ขสป.)แม่ยวมฝั่งขวา ว่าจากการลงพื้นที่เห็นมาอย่างต่อเนื่องเห็นว่ามี 2 มุมโดยชาวบ้านในพื้นที่ ขสป.สาละวินและแม่ยวมฝั่งขวาส่วนใหญ่เป็นปกาเกอะญอและบางส่วนเป็นชาวไทใหญ่ต่างต้องการถนนเส้นนี้
นายสะท้านกล่าวว่า จากอำเภอแม่สะเรียง การเข้าถึงพื้นที่เสาหิน มี 2 เส้นทางคือเส้นทางหลักที่ใช้กันมาตลอดคือเส้นแม่สะเรียง-เสาหิน ระยะทางกว่า 100 กม.ซึ่งวิ่งผ่านหมู่บ้านโพซอที่เป็นหมู่บ้านแรกของ ต .เสาหิน เส้นทางสัญจรที่สะดวกถึงแต่บริเวณนี้โดยปีที่แล้วในฤดูฝนมีสารพัดปัญหา เช่น ดินถล่มทับเส้นทาง และไม้ล้ม ทำให้ชาวบ้านลำบาก
นายสะท้านกล่าวว่าจากบ้านโพซอไปเสาหิน ในเส้นทางปกติต้องผ่านลำห้วยแม่แงะซึ่งในบางช่วงทุกๆปีฤดูฝนชาวบ้านมีความเสี่ยงรถจะประสบอุบัติเหตุและจมน้ำเพราะมีปริมาณน้ำมาก ซึ่งหน่วยงานราชการที่ดูแล ไม่ว่าจะเป็นขสป.ซึ่งมีจุดสกัดอยู่หลายแห่ง และยังมี ด่านตชด. สำนักงานย่อย ขสป.สาละวินอยู่ และยังมีหน่วยพิทักษ์ป่าอีกหลายจุด บางครั้งก็มีด่านของตำรวจ และที่เสาหินก็มีสถานีตำรวจติดข้างทาง จนถึงชายแดนก็มีหน่วยทหารพรานปกป้องความมั่นคง เห็นได้ว่ามีหน่วยงานราชการอยู่เยอะ ขณะที่ชาวบ้าน 20-30 หมู่บ้านต่างเผชิญความยากลำบากมาก
“ผมเคยเจอคนป่วยตายระหว่างทางเพราะส่งไม่ถึงมือหมอเนื่องจากเส้นทางลำบากมาก บางทีผมเองลงพื้นที่ยังต้องติดต้างอยู่ข้างในนั้น 2-3 วันเพราะฝนตกและน้ำหลากในลำห้วยแม่แงะ ฉะนั้นหากเปิดให้ใช้เส้นทางที่ผ่าน ขสป.แม่ยวมฝั่งขวา ชาวบ้านจะสะดวกขึ้นมาก”นายสะท้าน กล่าว
ผู้สื่อข่าวถามว่า ทางกรมอุทยานฯอาจเป็นห่วงว่าหากเปิดเส้นทางดังกล่าวทำให้มีการขนแร่เถื่อน นายสะท้านกล่าวว่า เส้นทางระหว่างห้วยกองเปาะกับขุนแม่สอง ก็มีด่าน อส.และหน่วยพิทักป่าอยู่ที่ขุนแม่สอง นอกจากนี้ยังมีด่านของ ขสป.อีก
“เราไม่รู้ข้อเท็จจริงเรื่องขนแร่เถื่อนเป็นอย่างไร แต่หากมีการขนแร่เถื่อนมาพักที่แม่สะเรียงและส่งต่อไปที่อื่น คิดว่าหน่วยงานราชการต้องมีข้อมูลออกมาเพราะต้องเห็น เพราะตลอดเส้นทางมีด่านของเจ้าหน้าที่ทางการหน่วยต่างๆหลายแห่ง ลำพังชาวบ้านไม่มีศักยภาพที่จะเข้าไปตรวจสอบได้”นายสะท้าน กล่าว
นายสะท้านกล่าวว่า ก่อนหน้านั้นแต่ชาวบ้านอยากได้สะพานข้ามห้วยแงะ ซึ่งเรียกร้องมานานแต่ไม่เคยได้ ตนเคยคุยกับผู้บริหาร อบต.เสาหินว่าจะทำอย่างไรให้มีใครมาสนับสนุนสร้างถนนให้กับคนในพื้นที่ เพราะรู้ว่าพื้นที่ถูกประกาศทับด้วยเขตป่าอนุรักษ์เต็มไปหมด บางหมู่บ้าน เช่น โพซอ ตกอยู่ใน 3 สถานะ มีทั้งป่าสงวน ขรป.และอุทยานฯ ที่ประกาศทับ มีกม. 3 ฉบับที่ถูกนำมาบังคับใช้กับชุนโดยที่ชาวบ้านก็ไม่รู้จะทำอย่างไร
“ไม่ว่าจะเป็นช่องทางไหน หากเชื่อมให้ถนนเส้นนี้เป็นเส้นทางด้านความมั่นคงได้ก็ดี เพราะชาวบ้านก็ไม่รู้จะไปทางไหน ตรงนี้เป็นเสียงสะท้อนจากประชาชนในพื้นที่ที่อยู่ในเขตป่าลึก”นายสะท้าย กล่าว
วันเดียวกันที่ จ.เชียงใหม่ ชาวบ้านในตำบลเสาหิน อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน นำโดยนายสุภัค อมรไฝ่วจี ผู้ใหญ่บ้านขุนแม่สอง ต.เสาหิน อำเภอแม่สะเรียง ได้เข้ายื่นหนังสือถึงคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ(กสม.)โดยมีนางเพื่อขอความอนุเคราะห์ช่วยตรวจสอบติดตามความเหลื่อมล้ำของของประชาชนบ้านขุนแม่สอง โดยระบุว่าต้องการให้ กสม.ลงพื้นที่ตรวจสอบเรื่องระบบสาธารณูปโภค คือถนน ไฟฟ้า สัญญาณโทรศัพท์ สิทธิพื้นที่ทำกินและระบบน้ำประปาภูเขา เพื่อให้หน่วยงานราชการเข้าไปแก้ไขปัญหาให้กับชาวบ้าน
นายสุภัคให้สัมภาษณ์ว่าเราต้องการให้ กสม.ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่าเรามีสิทธิใช้ถนนเส้นนี้หรือไม่ เพราะชาวบ้านจำเป็นต้องใช้ถนนเส้นผ่าน ขสป.แม่ยวมฝั่งขวา เพราะเป็นเส้นทางที่ใช้กันมาตั้งแต่ปู่ย่าตายายและยังใช้อยู่เป็นประจำเพราะเป็นทางลัดใกล้กว่าเส้นทางที่ใช้อยู่เยอะ
“วันนี้เขาปิดไม่ให้เราใช้แล้ว พวกเราตั้งใจว่าจะทำหนังสือเสนอต่อกรมอุทยานฯ กรมป่าไม้และนายอำเภอ เพื่อขอให้เปิดใช้ถนนเส้นนี้ ยิ่งในฤดูฝน เส้นทางนี้ยิ่งมีความจำเป็นต่อชาวบ้านมาก เฉพาะที่ขุนแม่สองมีหย่อมบ้าน 5 แห่งราว 500 คนที่จำเป็นต้องใช้เส้นทางนี้ ยังมีชาวบ้านที่เสาหินอีก”ผู้ใหญ่บ้านขุนแม่สอง กล่าว
อนึ่ง ก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่ตำรวจได้ตรวจสอบโทรศัพท์ของอดีตหัวหน้า ขสป.แม่ยวมฝั่งขวา พบว่าได้มีข้อความในไลน์หลายครั้งที่เป็นการพูดคุยกับผู้ที่ใช้ชื่อว่า “ผู้กอง”เกี่ยวกับการขนแร่เถื่อนที่นำเข้าจากรัฐคะเรนนีและรัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า โดยใช้เส้นทางบ้านเสาหินออกมาด้านนอก
—————–
