นักวิเคราะห์ชี้จีนมีเอี่ยวชนวนเหตุโกก้างรบปะหล่อง-ต้องการคุมชายแดนทางเหนือรัฐฉาน

เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2569 สำนักข่าวมอญ Independent Mon News Agency อ้างอิงจากนักวิเคราะห์การเมืองว่า เหตุความขัดแย้งระหว่างกองกำลังปะหล่อง TNLA(Ta’ang National Liberation Army) และกองกำลังโกก้าง MNDAA(Myanmar National Democratic Alliance Army) จนนำมาสู่การใช้อาวุธและกำลังสู้รบกัน อาจมีจีนอยู่เบื้องหลังเนื่องจากต้องการคุมพื้นที่ชายแดนทางตอนเหนือของรัฐฉาน ประเทศพม่าเพื่อเริ่มโครงการทางรถไฟที่ให้ผลประโยชน์ต่อมณฑลยูนนาน

ทั้งนี้หลังทางกองกำลังโกก้างสามารถยึดเมืองโก้ดข่าย ทางเหนือของรัฐฉาน และขับไล่ทหารของปะหล่องได้สำเร็จเมื่อวันที่ 15 มีนาคมที่ผ่านมา และทั้งสองฝ่ายยังคงตรึงกำลังทหารกันอยู่หลายวัน ก่อนที่จะตัดสิงใจลงนามหยุดยิง โดยมีข้อตกลงร่วมกัน 5 ข้อ คือ 1. ทั้งสองฝ่ายเห็นด้วยที่จะหยุดยิง 2. กองกำลังโกก้าง จะปกครองบริหารในเมืองโก้ดข่าย 3.ปล่อยตัวเชลยศึกของทหารปะหล่องจำนวน 100 คน 4.ทั้งสองฝ่ายจะยังคงความสัมพันธ์เป็นพันธมิตรต่อกันสืบไป และ 5. เกี่ยวกับพื้นที่ตั้งฐานทัพบางส่วน ซึ่งเรื่องนี้ยังไม่มีรายละเอียดชัดเจน

ขณะที่สื่อออนไลน์ Ngao Leng Mun Mai รายงานว่า ทั้งสองฝ่ายยังหารือกันถึงประเด็นการอนุรักษ์ภาษาและวัฒนธรรมของชาวปะหล่อง การคุ้มครองพลเรือนชาวปะหล่องที่อยู่ในเขตเมืองโก้ดข่าย อีกทั้งทหาร TNLA จะยังคงสามารถเข้าออกหมู่บ้านของชาวปะหล่องได้อย่างอิสระ อย่างไรก็ตาม การหารือครั้งนี้ ยังไม่มีการกล่าวถึงเมืองน้ำคำและเมืองน้ำตู้ ที่ยังอยู่ในการปกครองของปะหล่อง TNLA ว่าจะดำเนินการอย่างไร

 ในการหารือยังมีการเปิดเผยอีกว่า หากทั้งสองฝ่ายมีปัญหากระทบกระทั่งกันอีกในอนาคตจะไม่ใช้อาวุธห้ำหั่นกันอีก แต่จะให้ผู้นำระดับสูงเป็นฝ่ายเจรจากันแทน

สื่อไทใหญ่ยังรายงานด้วยว่า ทางทหารโกก้าง ยังสั่งให้ทหารปะหล่อง ถอนกำลังออกจากเขตอี่นาย เมืองล่าเสี้ยว โดยทหารปะหล่อง ได้ล่าถอยไปอยู่ตามดอยที่อยู่ทางเชื่อมระหว่างเมืองล่าเสี้ยว – เมืองน้ำตู้และเมืองเหย็น ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งแร่จากเมืองน้ำตู้ โดยสื่อไทใหญ่อ้างว่า ทาง TNLA ไม่น่าจะยอมให้เป็นไปในลักษณะนี้ในระยะยาว อีกทั้งมีข่าวลือออกมาว่า กองกำลังโกก้าง ได้เพิ่มกำลังพลไปยังหมู่บ้านว่านจ๋าม ซึ่งเชื่อว่า ทางโกก้างอาจต้องการยึดเมืองน้ำตู้ด้วย

เกี่ยวกับปัญหาความขัดแย้งของทั้งสองกลุ่ม สื่อมอญ Independent Mon News Agency ได้สัมภาษณ์ ดร.ล่าจ่อซอ นักวิเคราะห์ด้านจีน – พม่า ให้ความเห็นไว้ว่า เป็นผลมาจากที่จีนต้องการกลับมาเปิดเส้นทางหลวงหมู่แจ้ – ล่าเสี้ยว ให้เร็วที่สุด เนื่องจากจีนต้องการใช้ถนนเส้นนี้เพื่อโครงการต่างๆของจีนภายในปีนี้

“ผมเข้าใจว่านี่เป็นช่วงเวลาที่จีนจะให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจของมณฑลยูนนาน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลมากขึ้น ”

ขณะที่เมืองโก้ดข่าย มีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางด้านโลจิสติกส์ในระหว่างปฏิบัติการ 1027 และเป็นเมืองสำคัญตามเส้นทางการค้าหลักมาอย่างยาวนาน แม้ในช่วงเวลาที่ค่อนข้างสงบ

“โก้ดข่ายกลายเป็นเหมือนตลาดค้าอาวุธขนาดใหญ่ เกือบเหมือนตลาดซื้อขายอาวุธที่กลุ่มต่างๆจากภูมิภาคตอนล่างมาซื้ออาวุธกัน” สมาชิกกองกำลังป้องกันประชาชน (PDF) ที่เข้าร่วมในสงครามทางตอนเหนือของรัฐฉานกล่าว

ขณะที่แหล่งข่าวใกล้ชิดกับ TNLA กล่าวว่า หลายเดือนก่อนที่ความขัดแย้งระหว่างปะหล่อง TNLA และโกก้าง MNDAA จะเกิดขึ้นขึ้น ตัวแทน TNLA กองทัพพม่าและจีน ได้พบกันที่เมืองคุนหมิงเพื่อเจรจาเกี่ยวกับการคืนเมืองโก้ดข่ายและเมืองน้ำตู้ แต่การเจรจากลับล้มเหลว

นักวิเคราะห์ทางทหารมองว่า จีนต้องการเสถียรภาพในภาคเหนือของรัฐฉาน เพราะจำเป็นต้องดำเนินธุรกิจ นั่นเป็นเหตุผลที่จีนผลักดันอย่างหนักเพื่อให้การเลือกตั้งครั้งนี้เกิดขึ้น จีนพยายามไกล่เกลี่ยระหว่างกลุ่มเหล่านี้ แต่ดูเหมือนว่า จีนจะไม่พอใจกับการแตกแยกที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อีกประเด็นหนึ่งคือกองกำลังสหรัฐว้า UWSA ยังคงเงียบ แม้จะมีการส่งหนังสือไปให้แล้ว แต่ก็ไม่มีการตอบสนองใดๆจากว้า

ด้านโครงการทางรถไฟจีน-พม่า ซึ่งวางแผนจะวิ่งจากเมืองคุนหมิงในมณฑลยูนนาน ผ่านเมืองหมู่เจ้และมัณฑะเลย์ไปยังเมืองเจ้าก์ผิ่ว ในรัฐอาระกัน และทางรถไฟสายนี้จะผ่านพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง เช่น เมืองโก้ดข่ายและน่ำพักก๋าด้วย โดยหากโครงการนี้สร้างเสร็จสมบูรณ์ จีนจะสามารถเข้าถึงมหาสมุทรอินเดียได้

ในขณะเดียวกันก็ช่วยกระตุ้นการพัฒนาเศรษฐกิจในมณฑลยูนนานที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล และช่วยสร้างสมดุลการเติบโตทางเศรษฐกิจทั่วประเทศ มีการคาดการณ์ว่าทางรถไฟสายนี้จะมีค่าใช้จ่ายสูงถึง 8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยนับตั้งแต่การรัฐประหาร ผู้นำกองทัพพม่าได้กล่าวถึงการดำเนินโครงการนี้อยู่บ่อยครั้ง

 สื่อมอญรายงานว่า แม้ว่าโครงการทางรถไฟจะเป็นโครงการระยะยาวที่อาจใช้เวลาหลายทศวรรษจึงจะก่อสร้างแล้วเสร็จ แต่แหล่งข่าวระบุว่าจีนได้เริ่มเตรียมการเบื้องต้นและงานโครงสร้างพื้นฐานแล้ว ขณะที่ทางฝั่งพม่าเองกำลังมีการเตรียมการอยู่เช่นกัน รวมถึงโครงการต่างๆ เช่น เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำน้ำตู้ ซึ่งจะผลิตกระแสไฟฟ้าได้เพียงพอสำหรับทางรถไฟ

ส่วนที่ผ่านเมืองสี่ป้อ แม้ว่าจะยังไม่ได้รับการยืนยันว่าความตึงเครียดระหว่างกลุ่มพันธมิตรได้รับอิทธิพลโดยตรงจากจีนหรือไม่ แต่พื้นที่เหล่านี้เป็นภูมิภาคที่ผลประโยชน์ทางยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจของจีนเกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้งอย่างไม่อาจปฏิเสธได้ อีกด้านหนึ่ง มีรายงานว่า ทางจีนได้สร้างรั้วรุกล้ำเข้ามายังดินแดนของรัฐฉาน ในเมืองชินส่วยห่อ ในเขตปกครองของโกก้าง แต่ก็ยังไม่มีการทักท้วงใดๆจากทางการพม่าหรือโกก้างแต่อย่างใด

////////////