เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2569 เพจของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้รายงานผลการตรวจคุณภาพน้ำและตะกอนดินในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย โดยได้ดำเนินการเก็บตัวอย่างตะกอนดิน ครั้งที่ 10 เมื่อวันที่ 8 – 11 มีนาคม 2569 พบว่าในแม่น้ำกกพบสารหนูเกินมาตรฐานตะกอนดินระดับที่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน จำนวน 6 จุด และพบเกินระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรง 3 จุด ประกอบด้วยบริเวณชายแดนไทย-พม่า ,สะพานมิตรภาพแม่นาวาง-ท่าตอน และสะพานเฉลิมพระเกียรติ(อ.เมือง จ.เชียงราย) โดยมีค่าระหว่าง 44-57 มก./กก.(ค่ามาตรฐานต่ำกว่า 33 มก./กก.)
นอกจากนี้พบตะกั่วเกินมาตรฐานระดับที่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน 4 จุด และพบโลหะหนักอื่น เช่น นิกเกิล ทองแดง และโครเมียม เกินมาตรฐานในบางพื้นที่
ในแม่น้ำสาย พบสารหนูเกินมาตรฐานระดับที่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดินทั้ง 3 จุด และพบโลหะหนักอื่น เช่น นิกเกิล ทองแดง และโครเมียม เกินมาตรฐานในบางจุด
ขณะที่ แม่น้ำรวก พบสารหนูเกินมาตรฐานระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรงทั้ง 2 จุด และพบโลหะหนักอื่น เช่น โครเมียม นิกเกิล และทองแดง เกินมาตรฐานในบางจุด
สำหรับแม่น้ำโขง พบสารหนูเกินมาตรฐานระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรง 3 จุดตรวจวัดประกอบด้วยบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ ,บริเวณหน้าอำเภอเชียงแสนและบ้านสบกก พบสารหนูในปริมาณสูงมากอยู่ระหว่าง 73-296 มก./กก. และพบโลหะหนักอื่น เช่น โครเมียม เกินมาตรฐานในบางจุด
ทั้งนี้ คพ.ยังได้เสนอบทวิเคราะห์ว่า ภาพรวมพบว่าสารหนูในตะกอนดินส่วนใหญ่อยู่ในระดับที่ไม่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน และบางจุดอยู่ในระดับอันตราย โดยเฉพาะบริเวณแม่น้ำกกตอนต้นและแม่น้ำโขง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับสภาพฤดูแล้ง ทำให้ปริมาณน้ำน้อย กระแสน้ำไหลช้า ส่งผลให้ตะกอนสะสมมากขึ้น
แม้ผลการตรวจโลหะหนักในสัตว์น้ำยังอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับการบริโภค แต่เนื่องจากสารหนูสามารถสะสมในห่วงโซ่อาหารได้ในระยะยาว คพ.แนะนำให้ ปรุงอาหารให้สุกทุกครั้ง,หลีกเลี่ยงการบริโภคสัตว์น้ำชนิดเดิมซ้ำต่อเนื่อง,ลดการบริโภคสัตว์หน้าดิน เช่น กุ้ง หอย ,หลีกเลี่ยงเครื่องในปลา ซึ่งเป็นแหล่งสะสมสารปนเปื้อน