เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2569 นายชาติชาย ตันแพง ชาวประมงบ้านเชียงคาน ต.เชียงคาน อ.เชียงคาน จ.เลย เปิดเผยว่า เช้าวันเดียวกันนี้ตนได้ไปหาปลาที่ ดอนไข่กลางแม่น้ำโขงซึ่งมีความลึกประมาณ 2-3 เมตรโดยการไหลมอง(อวน)และได้ปลามาจำนวนหนึ่ง รวมถึงปลาแข้น้ำหนักประมาณกว่า 1 ขีด แต่ปลาดังกล่าวมีตุ่มขนาดใหญ่ 5-6 ตุ่ม และมีตุ่มกระจายตามเงี่ยงและหางปลา
“เพิ่งเคยจับปลาแข้ที่มีเป็นแบบนี้ครั้งแรก ปกติจะหาปลาได้วันละประมาณ 2-3 กก.ต่อวัน และดักกุ้งฝอยน้ำโขงด้วย โดยการวางขวดดักริมน้ำ ได้ว่าละประมาณ 1 กก. พอขายมีรายได้” นายชาติชาย กล่าว
เมื่อถามถึงปริมาณปลาที่จับได้เฉลี่ยต่อวันลดลงหรือเพิ่มขึ้นระยะ 3-4 ปีมานี้ ชาวประมงพื้นบ้านรายนี้กล่าวว่า ช่วงก่อนหน้านี้ จับปลาได้วันละ 5-6 กก. ส่วนกุ้งดักได้ประมาณวันละ 2-3 กก. สังเกตได้ว่าปลาและสัตว์น้ำมีจำนวนลดลง
ด้านนายชาญณรงค์ วงลา เลขาและผู้ประสานงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเกษตรริมโขง ประมงพื้นบ้าน กล่าวว่า ปลาแข้ป่วยตัวนี้เป็นตัวที่ 3 ที่ชาวประมงเชียงคานจับได้ ก่อนหน้านี้ช่วง 1 เดือนทราบว่ามีชาวประมงจับได้ 2 ตัวแล้ว มีขนาดประมาณ 3 – 5 ขีด
“ตอนนี้ผมได้ประสานงานผู้เชี่ยวชาญด้านประมง และนักวิชาการเพื่อขอส่งปลาป่วยตรวจ แต่เรายังมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการปนเปื้อนโลหะหนักในแม่น้ำน้อย จะสังเกตและต้องเฝ้าระวังอย่างไร ยังไม่ได้รับข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตอนนี้องค์กรเอกชนเครือข่ายแม่น้ำโขง โดยกลุ่มเสรีภาพแม่น้ำโขงซึ่งติดตามเรื่องนี้จึงจะจัดเวทีเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเพื่อเฝ้าระวังภัยจากการปนเปื้อนและป้องกันสุขภาพโดยจะมีชาวบ้านที่เป็นเครือข่ายแม่น้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสานมาให้ข้อมูลและรับฟังสถานการณ์ร่วมกัน” นายชาญณรงค์ กล่าว
นายชาญณรงค์ กล่าวอีกว่า ขณะนี้ชาวบ้านมีคำถามว่าน้ำประปาที่ใช้อยู่ปลอดภัยหรือไม่ เพราะมีทั้งประปาชุมชน และประปาภูมิภาค ส่วนใหญ่ จ.เลย หรือ จังหวัดภาคอีสานที่ติดแม่น้ำโขงใช้น้ำดิบจากแม่น้ำโขง จึงต้องการให้หน่วยงาน หรือผู้ที่เกี่ยวข้องมาให้ข้อมูลประชาชน
ทั้งนี้ก่อนหน้านี้ สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษ ที่ 9 (อุดรธานี) พบว่า การตรวจสารหนูปนเปื้อนในน้ำผิวดินในแม่น้ำโขง ครั้งแรกที่เกินมาตรฐานคือผลตรวจของเดือนสิงหาคม 2568 โดยเกินทั้ง 4 จุด ในจุดตรวจแม่น้ำโขง บริเวณดอนหมากกะทัน บ.หนองจันทร์ ต.ท่าค้อ อ.เมือง จ.นครพนม 0.016 mg/l , หลังวัดโพธาราม บ.ท่าไคร้ ต.บึงกาฬ อ.เมือง จ.บึงกาฬ 0.019 mg/l, หลังร้านครัวคูณเก้า ต.หาดค้า อ.เมือง จ.หนองคาย 0.017 mg/l, แก่งคุดคู้ ต.เชียงคาน อ.เชียงคาน จ.เลย 0.013 mg/l ส่วนการตรวจก่อนหน้านั้นส่วนใหญ่จะไม่พบ (ND) หรือพบสารหนูจำนวนเล็กน้อยมีการระบุเป็นตัวเลขชัดเจน แต่หลังจากการตรวจพบเกินมาตรฐานครั้งแรก การตรวจคุณภาพน้ำจะระบุในผลการตรวจเพียงว่า ไม่เกินมาตรฐาน หรือ ≤0.01 แต่ไม่ปรากฎเป็นตัวเลขที่ชัดเจน
ขอบคุณภาพปลาแข้ป่วยจากชาวประมงเชียงคาน