เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2569 เว็บไซต์ MRC (Mekong River Commission : คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง )รายงานว่า MRC กำลังเสริมความเข้มแข็งด้านการติดตามตรวจสอบและความร่วมมือระดับภูมิภาค ภายหลังการประเมินล่าสุดเกี่ยวกับคุณภาพน้ำและตะกอนในระบบแม่น้ำ กก-สาย-รวก-โขง ซึ่งข้อมูลการติดตามล่าสุดที่จัดเก็บโดยกรมควบคุมมลพิษของประเทศไทย แสดงให้เห็นรูปแบบการปนเปื้อนของสารหนูที่ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยผลการตรวจสอบกุมภาพันธ์-มีนาคม 2569 บ่งชี้ถึงผลกระทบในบางช่วงของแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง
MRC ระบุว่าแม้ว่าระดับสารหนูในน้ำจะสูงกว่าค่ามาตรฐานเล็กน้อยที่ 0.01 มก./ล. แต่ผลการตรวจสอบในตะกอนกลับสะท้อนความน่ากังวลมากกว่า โดยเฉพาะตามแนวแม่น้ำกกในเขตจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย แม่น้ำสายและแม่น้ำรวก รวมถึงสถานีตรวจวัดทั้ง 3 แห่งในแม่น้ำโขงจังหวัดเชียงราย พบค่าความเข้มข้นเกินระดับอันตรายตามเกณฑ์มาตรฐานของประเทศไทย
“การปนเปื้อนของสารหนูยังคงมีลักษณะจำกัดอยู่ในบางพื้นที่ แต่จำเป็นต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากสารดังกล่าวมีความคงทนทั้งในน้ำและตะกอน โดยปัจจัยตามฤดูกาล เช่น ปริมาณฝน การไหลของน้ำ และการเคลื่อนตัวของตะกอน มีแนวโน้มส่งผลต่อการแพร่กระจายและการสะสมของสารปนเปื้อน”MRC ระบุ
คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงระบุด้วยว่า เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์ดังกล่าว MRC และประเทศสมาชิก ได้แก่ กัมพูชา สปป.ลาว ไทย และเวียดนาม ได้เร่งดำเนินการร่วมกันภายใต้กรอบระเบียบวิธีว่าด้วยคุณภาพน้ำของ MRC เพื่อแก้ไขปัญหาและปกป้องชุมชนที่พึ่งพิงแม่น้ำ ภายหลังการประชุมระดับภูมิภาคที่จังหวัดเชียงราย เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2568 ได้มีการดำเนินการสำคัญหลายประการ มีการจัดเวทีเสวนาภาคประชาสังคมมุ่งเน้นประเด็นคุณภาพน้ำในแม่น้ำกกและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นพื้นที่เปิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างเปิดกว้างและเสริมสร้างการมีส่วนร่วม
นอกจากนี้ได้มีการจัดประชุมปรึกษาหารือระดับภูมิภาคว่าด้วยการตอบสนองและการจัดการภาวะฉุกเฉินด้านคุณภาพน้ำ ณ เมืองวังเวียง สปป.ลาว เพื่อยกระดับการประสานงานระหว่างประเทศสมาชิกในการรับมือกับความท้าทายด้านคุณภาพน้ำข้ามพรมแดน
MRC ยังได้ส่งเสริมความร่วมมือกับประเทศเมียนมาในการติดตามและประเมินผลร่วมกันตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2568 โดยเมียนมาได้ตอบกลับในเดือนมกราคม 2569 ว่าจะทำงานร่วมกับประเทศไทยอย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งยินดีรับการสนับสนุนด้านเทคนิคจาก MRC
“สำนักงานเลขาธิการ MRC ได้ทำงานอย่างใกล้ชิดกับหน่วยงานระดับชาติในการเพิ่มความเข้มข้นของการติดตามตรวจสอบ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบและพื้นที่ปลายน้ำ เช่น ภาคเหนือของ สปป.ลาว รวมถึงแขวงบ่อแก้ว(ตรงข้าม จ.เชียงราย )และหลวงพระบาง ซึ่งมีการตรวจวัดสารหนูเดือนละสองครั้งในหลวงพระบาง ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 และในแขวงบ่อแก้วตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 พบค่าความเข้มข้นของสารหนูเกินมาตรฐานหนึ่งครั้งเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งสะท้อนถึงการกลับมาของการปนเปื้อน” MRC ระบุ
คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงระบุด้วยว่า อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบเพิ่มเติมในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 8 มีนาคม และ 24 มีนาคม 2569 พบว่าค่าดังกล่าวลดลงและกลับเข้าสู่เกณฑ์มาตรฐาน ขณะที่ในแขวงหลวงพระบาง ระดับสารหนูยังคงต่ำกว่าค่ามาตรฐาน 0.01 มก./ล.อย่างต่อเนื่องตลอดช่วงการติดตาม ซึ่งบ่งชี้ว่าการปนเปื้อนยังไม่แพร่กระจายลงสู่พื้นที่ปลายน้ำ
คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงระบุว่า MRC ได้เริ่มโครงการติดตามโลหะหนักระดับภูมิภาคในช่วงปี 2569–2571 โดยได้รับการสนับสนุนจากภาคีเพื่อการพัฒนา เช่น ญี่ปุ่น และสหราชอาณาจักร มีเป้าหมายเพื่อจัดทำข้อมูลพื้นฐานที่เชื่อถือได้ ติดตามแนวโน้มในระยะยาว และยกระดับความสอดคล้องของการติดตามในลุ่มน้ำโขง ข้อมูลที่ได้จะช่วยสนับสนุนการบริหารจัดการบนฐานหลักฐาน เสริมสร้างศักยภาพของประเทศสมาชิก และกำหนดมาตรการลดผลกระทบได้อย่างเหมาะสม สำนักงานเลขาธิการ MRC จะยังคงติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด และให้ข้อมูลอัปเดตอย่างสม่ำเสมอ พร้อมทั้งสนับสนุนประเทศสมาชิกในการปกป้องระบบนิเวศ วิถีชีวิต และสุขภาพของประชาชนในลุ่มน้ำโขงต่อไป