เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2569 ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่บริเวณแม่น้ำกก ต.แม่ยาว อ.เมือง จ.เชียงราย สำรวจติดตามวิถีชีวิตของชาวประมงพื้นบ้าน หลังเริ่มเข้าสู่ฤดูฝน ซึ่งเป็นฤดูหาปลาที่สำคัญของคนลุ่มน้ำกก แม้ว่าสถานการณ์การปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำยังคงสร้างความไม่มั่นใจให้กับชุมชนก็ตาม เนื่องจากกว่า 1 ปีที่ผ่านมา แม่น้ำกกเผชิญปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษอย่างต่อเนื่อง และผลตรวจคุณภาพน้ำแทบทุกครั้งยังคงพบค่าปนเปื้อนของสารหนูเกินมาตรฐานไม่จุดใดก็จุดหนึ่ง อย่างไรก็ตามชาวบ้านจำนวนหนึ่งยังคงหาปลา เพื่อเลี้ยงชีพและหารายได้ให้ครอบครัว
ชาวบ้านเชื้อสายลาหู่ บ้านพนาสวรรค์ ซึ่งกำลังหาปลาอยู่ริมแม่น้ำกก กล่าวว่า พึ่งมาหาปลาวันนี้เป็นวันแรก เพราะช่วงนี้เข้าสู่ฤดูฝนแล้ว เท่าที่จำได้ตนเริ่มรับรู้เรื่องปัญหาสารพิษมาตั้งแต่ปีที่แล้ว แต่ไม่ได้ติดตามข้อมูลอย่างต่อเนื่อง และเมื่อเข้าสู่ฤดูฝนซึ่งเป็นฤดูหาปลา ก็ยังคงออกหาปลาตามวิถีปกติ
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ขณะนี้ชาวประมงบางส่วนในหลายพื้นที่ริมแม่น้ำกกได้เริ่มกลับหาปลาในแม่น้ำกกภายหลังจากที่งดหาปลาช่วง 1 ปีที่ผ่านมา โดยหลายคนบอกว่าไม่ได้ติดตามข่าวสารพิษปนเปื้อนอย่างต่อเนื่อง และการที่ทางการประกาศว่าสามารถบริโภคเนื้อปลาได้ ทำให้กลับมาหาปลาอีกครั้งโดยเฉพาะช่วงนี้เป็นช่วงฝนแรกที่ปลากำลังออกมาหากินและชุกชุม และปกติช่วงนี้เป็นช่วงที่สร้างรายได้ประจำปี ซึ่งตั้งแต่เกิดปัญหาสารพิษในแม่น้ำกก รัฐบาลก็ไม่เคยมีทางเลือกอื่นให้เลย
นายอัครพงษ์ เฉลิมเลี่ยมทอง นายกเทศมนตรีตำบลแม่ยาว อ.เมือง จ.เชียงราย กล่าวว่า ในขณะนี้ชาวบ้านบางกลุ่มยังคงกังวลและขาดความเชื่อมั่น เนื่องจากผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำพบว่ามีค่าสารหนูเกินมาตรฐานที่กำหนด แม้จะยังมีหาปลาในแม่น้ำ แต่เทศบาลยังได้เน้นย้ำเรื่องความปลอดภัยในการบริโภคอย่างต่อเนื่อง
“ชาวบ้านบางส่วนยังคงหาอยู่ แต่เวลารับประทานเนี่ย อย่าไปรับประทานเครื่องในหรือพุง ไม่อยากให้กินเลย แต่ชาวบ้านจำนวนมากยังไม่กล้าลงน้ำโดยตรง เพราะกังวลเรื่องการสัมผัสสารปนเปื้อน แต่หาปลาแบบเลี่ยงลงน้ำอยู่ โดยใช้วิธีอื่นแทน เช่น ใช้เบ็ด ใช้อุปกรณ์จับปลาแบบไม่ต้องลงน้ำมาก” นายกเทศมนตรีตำบลแม่ยาวกล่าว
นายกเทศมนตรีตำบลแม่ยาว กล่าวว่า สถานการณ์ที่เป็นอยู่ปีนี้ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตและเศรษฐกิจของชาวบ้านอย่างหนัก โดยเฉพาะครัวเรือนที่พึ่งพาการหาปลาเป็นอาชีพหลัก หลายครอบครัวไม่มีที่ดินทำกิน ไม่มีสวนหรือไร่นา การหาปลาคือรายได้หลักของเขา ดังนั้นแม้จะกังวล แต่บางคนก็ยังต้องออกหาปลาเพื่อเลี้ยงครอบครัว โดยตอนนี้พื้นที่ตำบลแม่ยาวที่ยังพบชาวบ้านออกหาปลา หรือมีคนจากพื้นที่อื่นเข้ามาหาปลาในช่วงนี้
“ทางท้องถิ่นยังคงพยายามประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการใช้ประโยชน์จากแม่น้ำกกเท่าที่จะทำได้ ถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้หลีกเลี่ยงไปก่อน แต่ถ้าเลี่ยงไม่ได้ ก็ต้องระมัดระวังทั้งเรื่องการลงน้ำและการบริโภคปลา”นายอัครพงษ์กล่าว
ด้านนาย มนตรี ชัยกิจวัฒนะ หัวหน้ากลุ่มบริหารจัดการด้านการประมง สำนักงานประมงจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า ขณะนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงเฝ้าระวังและประชาสัมพันธ์ข้อมูลแก่ประชาชนอย่างต่อเนื่อง โดยยืนยันว่าผลตรวจเนื้อปลาล่าสุดพบว่า สารโลหะหนักไม่เกินค่ามาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุข โดยได้มอบหมายให้ประมงอำเภอเก็บตัวอย่างส่งตรวจทุกเดือน และจากสถานการณ์มีตะกอนปนเปื้อนสารหนูสูง ประมงจังหวัดเชียงรายได้มีการเก็บสัตว์หน้าดินไปตรวจเพิ่มเนื่องจากความกังวลในเรื่องการปนเปื้อนตะกอนดินสะสม
“ทางสำนักงานประมงจังหวัดเชียงรายได้ดำเนินการแจ้งเตือนประชาชนผ่านหลายช่องทาง ทั้งผู้นำท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน รวมถึงเครือข่ายประมงอำเภอในแต่ละพื้นที่ พร้อมทั้งมีการเก็บตัวอย่างปลาเพื่อนำส่งตรวจวิเคราะห์อย่างต่อเนื่อง ถ้าชาวบ้าน ชาวประมง กังวลหรือไม่แน่ใจ ก็บริโภคปลาที่เพาะเลี้ยงหรือปลาจากแหล่งอื่นไปก่อน เพราะความรู้สึกของแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนยังกินปลาแม่น้ำตามปกติ แต่บางคนก็ตัดสินใจหยุดหาปลาและหยุดบริโภคจนกว่าจะมั่นใจว่าปลอดภัย และช่วงนี้เป็นช่วงห้ามทำประมงในฤดูปลาวางไข่ คือ 16 พ.ค.- 15 ส.ค.ที่จะลดการหาปลาธรรมชาติลง ” นายมนตรีกล่าว