สำนักข่าว Network Media Group รายงานเมื่อวันที่ 11พฤษภาคม 2569 ว่า ท่ามกลางการโจมตีทางอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้นและความขัดแย้งทางทหารที่ดำเนินอยู่ทั่วประเทศพม่า ทางการพม่าเริ่มการเจรจาอย่างไม่เป็นทางการกับกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์บางกลุ่ม เพื่ออำนวยความสะดวกและปูทางสำหรับการเจรจาสันติภาพในอนาคตแล้ว
มีรายงานว่า รัฐบาลพม่าของมินอ่องหล่ายได้ส่งจดหมายเชิญกลุ่มติดอาวุธที่ลงนามในข้อตกลงหยุดยิงทั่วประเทศ (NCA) และกลุ่มที่ไม่ลงนาม NCA ให้เข้าร่วมการประชุมเพื่อหารือกับทางการพม่า ขณะที่กลุ่มที่ลงนามใน NCA บางกลุ่ม ปัจจุบันมีความขัดแย้งทางทหารกับกองทัพพม่า
พันเอกขุนโอก่า หนึ่งในคณะทำงานกระบวนการสันติภาพ (Peace Process Steering Team – PPST) ซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์ 7 กลุ่ม ที่ลงนามในข้อตกลงหยุดยิงแห่งชาติ (NCA) ยืนยันว่า PPST และกลุ่มสมาชิกได้รับคำเชิญจากทางการพม่าเมื่อวันที่ 24 เมษายนที่ผ่านมา
“เราได้รับคำเชิญทั้งในฐานะ PPST และในฐานะของกลุ่มแต่ละกลุ่ม ดังนั้นจึงมีการหารือกันภายในกลุ่มต่างๆ และมีการประชุมในฐานะ PPST ด้วย เรากำลังเตรียมการที่จำเป็นอยู่” พันเอกขุนโอก่าเผยกับสำนักข่าว Network Media Group นอกจากนี้ มีรายงานว่าทางการพม่ากำลังจัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการกับกลุ่มติดอาวุธบางกลุ่ม
“การเจรจาอย่างไม่เป็นทางการกำลังเกิดขึ้นแล้ว มีการส่งคำเชิญเบื้องต้น การชี้แจง และข้อเสนอต่างๆ เราได้พบกับพวกเขา (ทางการพม่า) แล้วในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา หลังจากนั้น พวกเขาจะพบกับกลุ่มต่างๆในภาคใต้ที่เมืองเมาะละแหม่ง ในรัฐมอญ และจากนั้นก็จะพบกับกลุ่มต่างๆในภาคเหนือ” ขุนโอก่ากล่าว
ทางด้านนายอูอ่องซานมิ้น เลขาธิการพรรคก้าวหน้าแห่งชาติคะเรนนี(Karenni National Progressive Party – KNPP) กล่าวว่า คำเชิญเจรจาสันติภาพของคณะรัฐบาลทหารนั้นขัดแย้งอย่างสิ้นเชิงกับความเป็นจริงในพื้นที่ ซึ่งกองทัพพม่ายังคงโจมตีพลเรือนอย่างต่อเนื่อง
“แม้จะมีการเรียกร้องสันติภาพ แต่กองทัพพม่าก็ยังคงทำการโจมตีทางอากาศ โจมตีด้วยโดรน และยิงปืนใหญ่ในพื้นที่ของเราและภูมิภาคอื่นๆทุกวัน เราจะนั่งลงเจรจาสันติภาพกับพวกเขาได้อย่างไร หากการโจมตีเหล่านี้ไม่หยุดลง มันจะไม่ได้ผลตราบใดที่คำพูดและการกระทำของพวกเขายังขัดแย้งกัน” นายอูอ่องซานมิ้นกล่าว
ด้านพันเอกซอว์จ่อยุ้น โฆษกของ PPST กล่าวว่า แม้ว่าทางกลุ่มจะได้รับการเชิญและกำลังเตรียมการเจรจา แต่ก็ยังมีความท้าทายมากมาย เนื่องจากมุมมองทางทหารและการเมืองที่แตกต่างกัน “ถึงแม้เราทุกคนต่างต้องการสันติภาพ แต่ความจริงก็คือวิธีการและวาระการประชุมจะแตกต่างกันออกไป ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม เราจะทำอย่างสุดความสามารถ เพื่อจัดการประชุมสันติภาพที่รวมผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด เราต้องผลักดันต่อไปแม้จะมีอุปสรรคและความท้าทายมากมายที่เรากำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้” เขากล่าว
มีรายงานด้วยว่า ทางการพม่ากำลังวางแผนที่จะจัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการในไทย และในพื้นที่เมืองเมาะละแหม่ง เมืองเชียงตุง และเมืองลา ทางตะวันออกของรัฐฉาน ก่อนที่จะนำทุกกลุ่มมาร่วมประชุมกันที่เมืองหลวงเนปีดอว์ อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่า กลุ่มที่ไม่ลงนามใน NCA และกลุ่มที่กำลังรบกับกองทัพพม่าในปัจจุบันได้รับคำเชิญจากทางการพม่าด้วยหรือไม่
ด้านผู้สังเกตการณ์วิพากษ์วิจารณ์ข้อเสนอสันติภาพของทางการพม่าว่า เป็นเพียงความพยายามที่จะหลีกหนีวิกฤตทางการเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากจำนวนผู้เสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของกองทัพพม่ายังคงเพิ่มสูงขึ้น
อนึ่งกลุ่ม PPST ประกอบด้วย 1.สภากอบกู้รัฐฉาน(Restoration Council of Shan State- RCSS/SSA) 2.สหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง( Karen National Liberal Army- KNU) 3.องค์กรปลดปล่อยชาติปะโอ( Pa-O National Liberation Organization-PNLO) 4.กองกำลังกะเหรี่ยงประชาธิปไตย(Democratic Karen Buddhist Army- DKBA) 5.แนวร่วมแห่งชาติชิน(Chin National Front- CNF) 6.แนวร่วมประชาธิปไตยของมวลนักศึกษาพม่า(All Burma Students’ Democratic Front- ABSDF) 7.พรรคปลดปล่อยอาระกัน(Arakan Liberation Party- ALP) 8.สภาแห่งชาติกะเหรี่ยงสันติภาพ(KNU/KNLA-PC) 9.พรรครัฐมอญใหม่(New Mon State Party-NMSP)10.สหภาพประชาธิปไตยลาหู่( Lahu Democratic Union- LDU)
