เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 เว็บไซต์ สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษ ที่ 1 จ.เชียงใหม่ กรมควบคุมมลพิษ(คพ.) รายงานผลการตรวจคุณภาพตะกอนดินในแม่น้ำกกและลำน้ำสาขา แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง ครั้งที่ 11 ซึ่งเก็บตัวอย่างน้ำระหว่างวันที่ 18 – 23 พฤษภาคม 2569 โดยระบุว่าแม่น้ำกก พบสารหนูเกินมาตรฐานตะกอนดินระดับที่ปลอดภัย ต่อสัตว์หน้าดิน จำนวน 3 จุดตรวจวัดประกอบด้วยบริเวณสะพานข้ามแม่น้ำกก บริเวณฝายแม่น้ำกกและสะพานโยนกนาคนคร ซึ่งมีปริมาณสารหนู 11-16 มก./กก.(ค่ามาตรฐานอยู่ที่ 10 มก./กก.) นอกจากนี้พบสารหนูเกินมาตรฐานตะกอนดินระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรง จำนวน 1 จุดตรวจวัดคือบริเวณสะพานเฉลิมพระเกียรติ 1 ซึ่งมีค่า 38 มก./กก ขณะเดียวกันตะกอนดินบริเวณสะพานเฉลิมพระเกียรติ 1 ยังพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานด้วย
สำหรับผลการตรวจตะกอนดินในแม่น้ำสายพบว่า สารหนูเกินมาตรฐานระดับที่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน 2 จุดตรวจวัดโดยอยู่ระหว่าง14-26 มก./กก.คือที่บริเวณบ้านหัวฝายและบ้านป่าซางงาม อย่างไรก็ตามผลการตรวจตั้งแต่ครั้งที่ 3 เป็นต้นมาพบว่าค่าสารหนูในตะกอนดินแม่น้ำสายสูงเกินค่ามาตรฐานมาอย่างต่อเนื่อง และยังพบนิกเกิล ทองแดงและโครเมียม เกินค่ามาตรฐานด้วย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในช่วงที่ผ่านมาได้มีการขุดลอกและทำพนังกั้นตลิ่งในแม่น้ำสายมาอย่างต่อเนื่องเพื่อป้องกันอุทกภัยในฤดูฝนนี้ ซึ่งมีตะกอนดินจำนวนมากถูกขุดออกไป ซึ่งมีความเป็นไปได้ว่าทำให้ผลการตรวจพบสารปนเปื้อนในตะกอนดินต่ำกว่าครั้งก่อนๆ อย่างไรก็ตามยังไม่ชัดเจนว่าตะกอนดินที่มีสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานถูกนำไปไว้ที่ใด
สคพ. 1 ยังรายงานถึงผลการตรวจตะกอนดินแม่น้ำรวกพบค่าสารหนูในระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรงที่บริเวณปากแม่น้ำรวกซึ่งไหลลงแม่น้ำโขง(สบรวก) ต.เวียง อ.เชียงแสน โดยมีค่าอยู่ที่41 มก./กก. ขณะที่ผลตรวจครั้งที่ 10 พบว่าค่าสารหนูสูงลิ่วถึง 296 มก./กก.ซึ่งเป็นอันตรายร้ายแรงมากกับสัตว์หน้าดิน
ขณะที่ผลการตรวจตะกอนดินแม่น้ำโขงพบว่า ค่าสารหนูเกินมาตรฐานตะกอนดินระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินอย่างรุนแรง ทั้ง 4 จุดตรวจวัดคือบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ อ.เชียงแสน , ต.เวียง อ.เชียงแสน,บ้านสบกก อ.เชียงแสน และบ้านหัวเวียง อ.เชียงของ โดยมีค่าอยู่ระหว่าง 41-111 มก./กก. ซึ่งจุดที่พบสารหนูสูงสุดคือบ้านสบกกพบสารหนู 111 มก./กก.ซึ่งสูงกว่าค่ามาตรฐานร้ายแรงถึงกว่า 2 เท่า อย่างไรก็ตามผลการตรวจก่อนหน้านี้พบว่าตะกอนดินในแม่น้ำโขงมีสารปนเปื้อนในระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์หน้าดินรุนแรงมาอย่างต่อเนื่อง
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน คพ.ได้เผยแพร่ผลตรวจคุณภาพน้ำของแม่น้ำทั้ง 4 สาย และพบว่าในแม่น้ำโขงมีสารโลหะหนักไม่เกินมาตรฐาน เช่นเดียวกับผลตรวจครั้งที่ 18 เมื่อปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่าน ซึ่งผลตรวจพบว่าสารโลหะหนักไม่เกินมาตรฐาน ทำให้สถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทยนำผลตรวจดังกล่าวไปอ้างอิงซึ่งเป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน เพราะผลตรวจตะกอนดินแม่น้ำโขงทุกครั้งพบว่า มีสารพิษปนเปื้อนจนก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อสัตว์หน้าดินมาโดยตลอด และนักวิจัยต่างให้ความเชื่อถือกับการตรวจตะกอนดินมากกว่า เนื่องจากเป็นการสะสมสารพิษที่ไหลมาสะสม ขณะที่สารพิษในน้ำเป็นไปตามช่วงจังหวะของกระแสน้ำที่ไหลอยู่ตลอดเวลา
———-