เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 กลุ่มชาวบ้านคนหาปลาแม่น้ำมูลได้จัดประชุมเตรียมความพร้อมก่อนการเปิดประตูระบายน้ำเขื่อนปากมูลในวันที่ 30 กรกฎาคมซึ่งหารือการจัดงาน “เทศกาลกินปลา” ในวันที่ 8 สิงหาคม เพื่อสื่อสารให้สังคมรับรู้ถึงความสำคัญของการเปิดเขื่อนปากมูล และร่วมเฝ้ารอการฟื้นคืนของวิถีชีวิตและระบบนิเวศแม่น้ำมูล
นางสมปอง เวียงจันทร์ แกนนำสมัชชาคนจน กรณีเขื่อนประมูล กล่าวว่า ตอนนี้ชุมชนได้ประชุมหารือเตรียมเชิญผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นักวิชาการด้านประมง และผู้เชี่ยวชาญที่ร่วมติดตามปัญหาเขื่อนปากมูลมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเปิดพื้นที่ให้ชาวบ้านจากแต่ละอำเภอได้ถ่ายทอดประสบการณ์และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับผลกระทบและการฟื้นฟูแม่น้ำมูล
“ชาวบ้านได้เตรียมเรือ แพ แห มอง และกระต๊อบสำหรับการหาปลา เตรียมวังปลาหรือพื้นที่อนุรักษ์ปลาของชุมชน เพื่อที่จะเป็นแหล่งพักอาศัยและวางไข่ของปลา หลังการเปิดเขื่อนในช่วงฤดูฝน โดยปลาจะขยายพันธุ์และเป็นแหล่งอาหารให้ชุมชนสามารถจับปลาได้ต่อเนื่องไปจนถึงฤดูแล้ง” นางสมปอง กล่าว
นางสมปอง เวียงจันทร์ กล่าวว่า ชุมชนจะจัด “เทศกาลกินปลา” ในวันที่ 8 สิงหาคม เพื่อสื่อสารให้สังคมได้รับรู้ถึงผลกระทบจากเขื่อนปากมูลตลอดกว่า 36 ปี ทั้งต่อระบบนิเวศ วิถีชีวิตชาวประมง และการบริหารจัดการน้ำที่ส่งผลกระทบต่อชุมชนเมืองที่ทำให้เกิดน้ำท่วม และชุมชนต้องการผลักดันส่งเสียงให้มีการเปิดประตูระบายน้ำเขื่อนปากมูลอย่างถาวร เพื่อฟื้นฟูการอพยพของปลาและระบบนิเวศของแม่น้ำมูน ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญที่เชื่อมต่อกับแม่น้ำชี ลำน้ำเซบาย ของพี่น้องอีสานหลายจังหวัด อาหารของผู้คนในลุ่มน้ำอีสานพึ่งพาปลาเป็นอาหารหลัก ทั้งการทำปลาร้า ปลาแห้ง ปลาย่าง และอาหารพื้นบ้านหลากหลายชนิด และบทเรียนจากเขื่อนปากมูลควรถูกนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจต่อโครงการเขื่อนใหม่ในแม่น้ำโขง โดยเฉพาะโครงการเขื่อนภูงอย
“เราอยากให้มีการเปิดเขื่อนตลอดไป ตลอดกาล ไม่อยากให้มีเขื่อนอีก แล้วก็ไม่อยากให้มีการสร้างเขื่อนใหม่ขึ้นมาในลำน้ำโขงอีก เพราะว่าการสร้างเขื่อนมันทำลายฝูงปลาอย่างมหาศาล”นางสมปองกล่าว และว่าขณะนี้ชาวบ้านตั้งตารอคอยอยู่ เครื่องมือหาปลานี่ลงทุนไม่ใช่น้อย ๆ อย่างต่ำไม่ต่ำกว่าหมื่นกว่าบาท ต้องไปกู้พี่ยืมน้องมา ฉะนั้นทางการต้องให้ความหวังกับชาวบ้าน เพราะว่านั่นคือความหวังของพี่น้องขั้นสุดท้าย ในวันที่ 30 นี้
ด้านนางกองเพียง จำปาขาว ชาวบ้านบ้านวังสะแบงเหนือ กล่าวว่า ชาวบ้านหลายคนได้เตรียมเครื่องมือประมงไว้ล่วงหน้า ตามขนาดต่าง ๆ เพื่อรอการขึ้นมาของปลา หลังการเปิดเขื่อนปากมูล และคาดว่าจะเปิดเขื่อนตามกำหนด เพื่อให้มีปลานานาชนิดอพยพขึ้นมาวางไข่ เช่น ปาตู้ ปาโจก ปาปึง ปาเคิ่ง ปานาง ปาเจ็ก และปากบาน ซึ่งหลายชนิดมีขนาดใหญ่ น้ำหนักตั้งแต่ 2-5 กิโลกรัมที่จะเป็นปลาแรกที่เห็นในช่วงการขึ้นมาใหม่ในช่วงยามนี้
“ปลาที่จับได้สามารถทำอาหารได้หลากหลาย ทั้งลาบปลา ต้ม ทอด หมก และปลาส้ม และพร้อมเป็นอาหารในงานเทศกาลกินปลาที่จะจัดในวันที่ 8 สิงหาคมนี้” นางกองเพียงกล่าว