เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่าเพจของโฆษกกองกำลังสหรัฐว้า (United Wa State Army-UWSA) ได้เผยแพร่ข่าวว่าเมื่อวันที่ 28 สิงหาคมที่ผ่านมา ทหารภาคใต้ (ว้าใต้) 171 ได้สกัดจับยาเสพติดข้ามพรมแดนบริเวณแนวชายแดนพม่า–ไทย จุด BP1(ด่านกิ่วผาวอก บ้านอรุโณทัย ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่) โดยระบุว่าตามรายงานข่าวได้รับแจ้งว่าจะมีการลำเลียงยาเสพติดข้ามพรมแดนมายังแนวชายแดน BP1 ซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพพม่า ก่อนลักลอบนำเข้าสู่ประเทศไทยในเร็ว ๆ นี้
ข่าวของโฆษกว้า UWSA ระบุว่าหน่วยทหารว้าใต้เห็นว่า สถานการณ์ดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่ง จึงได้จัดกำลังเพื่อเร่งดำเนินการลาดตระเวนและวางกำลังในพื้นที่อย่างรวดเร็ว โดยส่งกำลังพลรวม 71 นาย ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่สำนักงาน 5 นาย หน่วยปฏิบัติการพิเศษ 7 นาย หน่วยลาดตระเวน 10 นาย กำลังจากกองพัน 31 นาย และกองกำลังอาสาสมัคร 18 นาย เข้าประจำการตามแนวชายแดน BP1 พร้อมจัดกำลังเฝ้าระวังตามจุดผ่านแดน และดำเนินการตรวจสอบยานพาหนะต้องสงสัย รวมทั้งเครือข่ายลักลอบค้ายาเสพติดอย่างเข้มงวด
“จากการติดตามข่าวกรอง เมื่อเวลาประมาณเที่ยงคืนของวันที่ 28 สิงหาคม 2569 เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยซึ่งประจำอยู่ที่ฐานลาดตระเวนชั่วคราวบริเวณชายแดน ตรวจพบกลุ่มผู้ต้องสงสัยลักลอบขนยาเสพติดประมาณ 10–15 คน เดินทางเข้ามาบริเวณทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจุด BP1 (C-45) พิกัด E: 98°56′01″, N: 19°45′52″ เป็นระยะประมาณ 779 เมตร เจ้าหน้าที่จึงสั่งให้หยุดเพื่อตรวจค้นในทันที แต่กลุ่มผู้ต้องสงสัยได้หลบหนีไปด้วยความแตกตื่น ผู้ต้องสงสัยได้ทิ้งยาเสพติดไว้และอาศัยความมืดกับสภาพภูมิประเทศที่ซับซ้อนหลบหนีข้ามเข้าสู่ประเทศไทย ระหว่างการไล่ติดตาม เจ้าหน้าที่สามารถตรวจยึดยาบ้าได้ 11 กระสอบ รวมจำนวน 2,782,000 เม็ด” รายงานของโฆษกว้าระบุ
โฆษกว้าระบุด้วยว่าจากเส้นทางหลบหนีของขบวนการลักลอบค้ายาเสพติด กำลังรักษาความปลอดภัยที่ประจำอยู่ในพื้นที่ได้แบ่งกำลังออกเป็นหลายชุด เพื่อไล่ติดตามจากหลายเส้นทางพร้อมกัน ขณะเดียวกันได้ตั้งจุดสกัดและตรวจค้นพื้นที่โดยรอบอย่างละเอียด รวมทั้งรวบรวมเบาะแสจากหลายแหล่งเพื่อใช้ติดตามจับกุมผู้ลักลอบค้ายาเสพติดที่หลบหนีไป
“ขณะนี้ กองกำลังยังคงดำเนินการปฏิบัติการค้นหาและไล่ติดตามผู้ต้องสงสัยอย่างต่อเนื่องตลอดแนวชายแดน BP1” โฆษกว้าระบุ
แหล่งข่าวความมั่นคงชายแดนระบุว่าพื้นที่พรมแดนไทยพม่า ด้านรัฐฉาน กองกำลังสหรัฐว้า UWSA ได้ดำเนินการเพื่อสถาปนาพื้นที่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำสาละวินเป็น “สหรัฐว้าใต้” โดยภายหลังการสูญสิ้นอำนาจของขุนส่าและกองทัพเมิงไตช่วงปี 2539 กองกำลังว้าได้เข้ายึดพื้นที่รัฐฉานใต้ โดยเฉพาะพื้นที่ติดกับชายแดนใน 3 จังหวัดภาคเหนือของไทย ตั้งแต่เชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน โดยมีการอพยพชาวว้านับแสนคนจากรัฐฉานตอนเหนือ (ติดชายแดนจีน) เข้ามาอยู่แทนกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวไทใหญ่ต้องถูกถอนรากถอนโคนออกจากแผ่นดินของตนเอง
แหล่งข่าวระบุว่าจากกองกำลังขนาดย่อม กองกำลังว้า UWSA ได้เติบใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว ทหารว้าหารายได้โดยไม่คำนึงถึงวิธีการ ตั้งแต่ผลิตยาเสพติดให้โทษ โดยใช้ประเทศไทยเป็นประตูไปสู่ตลาดโลก โดยฝ่ายความมั่นคงของไทยทำได้เพียงสกัดจับ ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ตลอดเวลากว่า 20 ปี และหลายปีหลังมานี้มีปัญหาเขตแดนที่กองกำลังว้า UWSA ได้ตั้งฐานที่มั่นล้ำเข้ามาในดินแดนไทยหลายจุด โดยเฉพาะในเขต อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน
“ที่น่ากังวลมาก ปัจจุบันนี้ปฏิเสธไม่ได้ว่าขบวนการค้ายาเสพติด เหมืองแร่เถื่อน สแกม และสิ่งผิดกฎหมายอื่นๆ ของกลุ่มว้า สามารถเข้ามาแทรกซึมอยู่ในระบบเศรษฐกิจและโครงสร้างอำนาจของระบบบริหารราชการไทยอย่างแนบเนียน โดยเฉพาะในเขตจังหวัดชายแดนดังกล่าว ตั้งแต่ระดับหมู่บ้าน ตำบล จังหวัด และอาจถึงรัฐสภา คำถามสำคัญคือ ว้า ที่รุกคืบประเทศไทยในขณะนี้ เขาเป็นตัวแทนของใคร ดูจากแผนที่ที่เผยแพร่โดยโฆษกกองกำลังว้า เห็นได้ว่าเป็นภาษาจีน ซึ่งจะหมายถึงอะไรหรือไม่” แหล่งข่าวความมั่นคงระบุ