ระหว่างวันที่ 26-27 กันยายน 2569 เครือข่ายการแก้ปัญหาคืนสัญชาติคนไทย และมูลนิธิชุมชนไท ได้จัดกิจกรรมสมัชชาเครือข่ายการแก้ปัญหาคืนสัญชาติคนไทย โซนจังหวัดระนอง-พังงา ณ วัดตโปธาราม และกิจกรรมชุมชนไท ทอล์ค ณ โรงแรมเฮอริเทจ แกรนด์ คอนเวนชั่น อ.เมือง จ.ระนอง มีผู้เข้าร่วมประมาณ 170 คน
นายภควินท์ แสงคง ที่ปรึกษาเครือข่ายการแก้ปัญหาคืนสัญชาติคนไทย กล่าวว่า คนไทยพลัดถิ่นคือคนไทยตาม พ.ร.บ.สัญชาติ ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2555 ตามข้อมูลของกระทรวงมหาดไทยมีคนไทยพลัดถิ่น จำนวน 18,537 คน ภายใต้กฎหมายสัญชาติฉบับที่ 5 ได้คืนสัญชาติประมาณ 13,820 คน และยังมีคนไทยพลัดถิ่นที่ยังไม่ได้คืนสัญชาติ อยู่ระหว่างการแก้ไขปัญหาอีกประมาณ 4,700 คน แต่เนื่องด้วยข้อติดขัดจากรัฐบาล ทำให้กลไกสุดท้ายในการพิจารณาว่าควรจะได้สัญชาติหรือไม่ ไม่ได้ประชุมมาอย่างน้อย 3 ปี ทำให้เกิดความล่าช้าในการแก้ไขปัญหา
น.ส.สุพรรณแก้ว ภักดี อาสาสมัครเครือข่ายการแก้ปัญหาคืนสัญชาติคนไทย โซนจังหวัดระนอง-พังงา กล่าวว่า ข้อเสนอหลักของเครือข่ายฯ คือเปิดให้มีการสำรวจคนที่ตกสำรวจ ให้เขาได้สิทธิในการรักษาพยาบาล การศึกษา การเดินทางออกนอกจังหวัด และให้มีการประชุมคณะกรรมการชุดใหญ่เพื่อรับรองคนไทยพลัดถิ่นที่ตกค้าง ทั้งนี้ สมาชิกเครือข่ายฯ ในพื้นที่ 4 อำเภอ 2 จังหวัด มีจำนวน 190 ครอบครัว 538 คน
“อยากให้คนไทยพลัดถิ่นได้บัตรประชาชน คนไทยพลัดถิ่นคือคนไทย จะให้เราเป็นต่างด้าวหรือกลุ่มชาติพันธุ์อื่น เราไม่เอา เรายืนยันมาตลอดว่าเราคือคนไทย เราต้องการสัญชาติไทยตามสายเลือด อยากให้คนในสังคมไทยรู้ว่าเราไม่ได้มาแย่งชิงสิทธิของใคร แต่เราคือคนไทยเหมือนกัน ที่ต้องการสิทธินั้นเพราะเราอยู่ในประเทศไทย มีญาติพี่น้องที่มีบัตรประชาชน” น.ส.สุพรรณแก้ว กล่าว
น.ส.สุพรรณแก้ว กล่าวว่าตอนนี้คนตกสำรวจอย่างน้อย 150 คน ต้องเป็นหนี้โรงพยาบาล ผ่อนเดือนละ 500 บาท อยากให้ช่วยหาข้อสรุปเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วย เช่น ต่ออายุบัตรสุขภาพ ได้ลดค่าใช้จ่ายในส่วนนั้นไป เพราะเขาเป็นคนจน คนลำบาก การรักษาครั้งละหมื่นเขาไม่มีเงิน บางคนไม่ได้ผ่อนเพราะไม่มีเงิน ต้องถูกหมายศาลทวงหนี้ บางคนยอมเจ็บป่วยอยู่ที่บ้าน เป็นโรคเบาหวาน ความดันโลหิต ไตระยะที่ 3 มะเร็ง อยากให้ช่วยเหลือโรงพยาบาลครึ่งหนึ่งก็ยังดี ไม่ให้คนตกสำรวจเป็นภาระของโรงพยาบาล
ด้าน น.ส.สุกัญญา ภักดี คนไทยพลัดถิ่น บ้านช้างแหก ต.ราชกรูด จ.ระนอง กล่าวว่า ตนไม่มีบัตรประชาชนเพราะตกสำรวจ ไปหาหมอที่โรงพยาบาลต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลเอง คลอดบุตรคนแรกต้องจ่ายเงิน 4,000 บาท คลอดบุตรคนที่ 2 ก็ต้องจ่ายเงิน 4,000 บาท คลอดบุตรที่ 3 ใช้สิทธิบัตรสุขภาพ ซึ่งซื้อบัตรจากโรงพยาบาล 2,700 บาท คลอดบุตรคนที่ 4 ต้องจ่ายเงินหมื่นกว่าบาท เป็นหนี้ทั้งโรงพยาบาลกะเปอร์ และโรงพยาบาลระนอง ตอนนี้ยังผ่อนหนี้โรงพยาบาลไม่หมด สามีทำงานคนเดียว รายได้ไม่พอจ่าย ต้องส่งลูกและหลานเรียนหนังสือ 4 คน อยากให้มีการสำรวจคนไทยพลัดถิ่นที่ตกสำรวจใหม่ อยากให้เข้าถึงสิทธิในการรักษาพยาบาล
เช่นเดียวกับ น.ส.หะนะ มิดชิด คนไทยพลัดถิ่น บ้านช้างแหก ต.ราชกรูด จ.ระนอง ที่เข้าไม่ถึงสิทธิในการรักษาพยาบาลเช่นกัน โดยกล่าวว่า ตนเข้ามาอยู่ในประเทศไทยนานแล้ว และได้เข้าร่วมกระบวนการแก้ไขปัญหามาประมาณ 8 ปี การแก้ไขปัญหาคนตกสำรวจนี่ช้ามาก ส่งข้อมูลไปนานแล้ว แต่ไม่ได้มีความคืบหน้า รอคิวการแก้ไขปัญหาจากทางอำเภอ อยากได้บัตรประชาชน หรือบัตรไทยพลัดถิ่น เพื่อให้สามารถเดินทางไปทำงานต่างจังหวัดได้โดยไม่ต้องกลัวเจ้าหน้าที่จับกุม ไม่ต้องหวาดระแวง และเข้าถึงสิทธิในการรักษาพยาบาล ไม่ต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลเอง ถ้าหากผ่าท้องคลอดบุตรต้องเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 10,000 บาท หมอเห็นว่าลำบากก็ให้ผ่อนเดือนละ 500 บาท หรือ 1,000 บาท เราก็ต้องคิดมากว่าจะหาเงินจากไหนไปจ่ายหนี้ ต้องดิ้นรนหาเงิน จากที่ปกติรายได้ไม่ค่อยพอจ่าย