เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2569 ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (ขัวศิลปะ) จ.เชียงราย มีการจัดนิทรรศการศิลปะ “ลุ่มน้ำเชียงราย บัดเดี๋ยวนี้!” CHIANG RAI RIVER BASIN, NOW! ซึ่งเป็นงานศิลปะที่สร้างความตระหนักถึงหมู่ลำน้ำกก สาย รวก โขง และพื้นที่ชุ่มน้ำในเชียงราย ที่กำลังเผชิญแรงกดทับรอบด้าน ทั้งมลพิษข้ามพรมแดน สารพิษตกค้าง วิกฤตสิ่งแวดล้อม และข้อจำกัดเชิงโครงสร้างในการบริหารจัดการ
พจวรรณ พันธ์จินดา และฉัตร์ณพัฒน์ ปัญญาเพชร ภัณฑารักษ์ กล่าวว่านิทรรศการนี้เป็นการรวบรวมผลงานจากกลุ่มศิลปินและนักวิจัยตัวแทนคนเชียงราย ผู้เฝ้ามอง สำรวจ และลงมือทำงานศิลปะขับเคลื่อนประเด็นสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ โดยนำผลงานที่เคยเดินทางไปจัดแสดง ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) หวนคืนสู่จังหวัดเชียงรายอันเป็นต้นธารแห่งเรื่องราว พร้อมด้วยผลงานจิตรกรรมแม่น้ำโขงชุดสำคัญ “ฉากสุดท้ายที่ผาได” เพื่อเป็นพื้นที่ให้ผู้ชมได้มารับรู้ ปรากฏการณ์ และบาดแผลทางนิเวศวิทยาที่เราอาจมองข้าม อันเป็นสภาวะจริงที่กำลังเกิดขึ้น ณ บัดนี้ และรอคอยการร่วมมือ ฟื้นฟู และเยียวยาอย่างทันท่วงที
ในงานได้มีการแนะนำศิลปิน ได้แก่ไส้ติ่ง:โซไซตี้, ธนนันท์ ใจสว่าง, ธ.ดา.แล๊ป, อุบัติสัตย์ x ช่างทอผ้าศรีดอนชัย, อัญชลี ธีระโคตร, กฤษฎางค์ อินทะสอน, สุวัฒน์ อาวุธ, วิจิตร นาเมืองรักษ์, เอกชัย ลวดสูงเนิน, และมอค (ถนอม กองจันทร์)
ทั้งนี้พิธีเปิดโดย นายนคร พงษ์น้อย ผู้อำนวยการอุทยานศิลปะวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง, นางเตือนใจ ดีเทศน์ ผู้ก่อตั้งมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.) อดีตสมาชิกวุฒิสภา และ นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว ผู้ก่อตั้งโฮงเฮียนแม่น้ำของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย โดยมีวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย ผู้แทนมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ภาคเอกชน นักศึกษา ประชาชน และสื่อมวลชนเข้าร่วมประมาณ 120 คน พร้อมด้วยดนตรีจากศิลปินวงนาคา
นายนิวัฒน์ กล่าวว่างานศิลปะเป็นงานที่งดงาม อย่างหนึ่งที่มองเห็นในนิทรรศการครั้งนี้ คืองานชุด ‘ฉากสุดท้ายที่ผาได’ ภาพวาดซึ่งเป็นเรื่องราวของมุมมองจากศิลปิน บันทึกความงามของเกาะแก่งแม่น้ำโขงตลอดพรมแดนไทยลาว พื้นที่ชุ่มน้ำ และความอุดมสมบูรณ์ แต่จะจมหายไปเมื่อมีการก่อสร้างเขื่อนปากแบง และแม่น้ำถูกทำลายจากกลุ่มอุตสาหกรรมเหมืองแร่ในลุ่มน้ำ
“สิ่งนี้สะท้อนถึงปัจจุบันและอนาคต เป็นสิ่งที่คอยย้ำเตือนให้เราลุกขึ้นมาช่วยกันแก้ไข เรื่องสารพิษในแม่น้ำ เขื่อนที่ทำลายระบบนิเวศ งานศิลปะจึงเป็นงานที่สำคัญในการช่วยแก้ไขปัญหาและลดทอนปัญหา” นายนิวัฒน์กล่าว
ในงานนิทรรศการศิลปะได้รับความสนใจอย่างมาก อาทิ ผลงาน “ไมซอง” ผ้าทอจากสีของแร่ที่เหมืองแร่แรร์เอิร์ทกว่า 40 แห่งทั่วโลก การสกัดทรัพยากรจากผืนธรณีที่เกี่ยวพันกับโครงข่ายการแสวงหาทรัพยากรและห่วงโซ่อุปทานระดับโลก
“การทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ท ผมได้ถ่ายทอดให้ผืนดินและเหมืองแร่ถูกนิยามใหม่ เป็นงานร่วมกับกลุ่มช่างทอผ้า อ.เชียงของ ทำงานผ้าทอชิ้นใหญ่นี้ และอีกงานคือเรือผ้าฝ้าย ที่อ้างอิงจากโครงสร้างของเขื่อนจิงหง เขื่อนปากแบง และเขื่อนหลวงพระบาง ที่สร้างกั้นแม่น้ำโขง” ศิลปินอุบัตสัตย์กล่าว
ผลงานที่อื่นๆ ได้รับความสนใจคือ นัยแม่น้ำ 2569 River’s Hints ของธนนันท์ ใจสว่าง เป็นงานประติมากรรมจากผ้าย้อมสีธรรมชาติ พิมพ์ลายพืชพรรณริมแม่น้ำกก ไคร้หางนาค และปลาแข้ยักษ์ ซึ่งเป็นศิลปะจัดวางที่มีส่วนร่วมของผู้ชม ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอย่างยิ่งจากการแสดงครั้งที่ผ่านมาที่หอศิลป์กทม. BACC และงาน นโยบายสำเร็จรูป สื่อผสมกระป๋องบรรจุทรัพยากรในเวียงหนองหล่ม ดิน พืช น้ำ ซากสิ่งมีชีวิต โดยกลุ่มศิลปินไส้ติ่งโซไซตี้ และอีกหลากหลายผลงาน
ทั้งนี้นิทรรศการจัดแสดงวันที่ 10 ตุลาคม-20 พฤศจิกายน 2569 ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (CCAM ขัวศิลปะ) โดยเปิดในวันอังคาร – วันอาทิตย์ เวลา 9:00-17:00 น. อำนวยการจัดนิทรรศการ โดย สมาคมขัวศิลปะ ร่วมสนับสนุน โดยมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.), สมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต, หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร, สถาบันศิลปวัฒนธรรมและอารยธรรมลุ่มน้ำโขง, Creative Sridonchai Mae Fah Luang University, Creative Cultural District, สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) CEA, หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.),นาคาสตูดิโอ, โฮงเฮียนแม่น้ำของ