เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2569 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษ(สคพ.)ที่ 9 อุดรธานี กรมควบคุมมลพิษ รายงานผลการตรวจคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดิน 29 สถานี ครั้งที่ 4/2569 เดือนสิงหาคม 2569 โดยการติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดิน ในพื้นที่รับผิดชอบ 6 จังหวัด ซึ่งดำเนินการตรวจวัดคุณภาพน้ำ 6 แหล่งน้ำ รวมทั้งหมด 30 จุดตรวจวัด ได้แก่ แม่น้ำเลย แม่น้ำสงคราม แม่น้ำอูน แม่น้ำโขง แม่น้ำห้วยหลวง และหนองหารสกลนคร
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่น่าสนใจคือผลการตรวจคุณภาพน้ำในแม่น้ำโขงตั้งแต่ จ.เลย ซึ่งเป็นจุดแรกที่แม่น้ำโขงไหลจากประเทศลาวมาถึงพรมแดนไทย ก่อนที่จะไหลเลียบชายแดน จ.หนองคาย จ.บึงกาฬและ จ.นครพนม พบว่ามีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน(0.01 มก./ล.) ทั้ง 3 จังหวัด ยกเว้น จ.นครพนม โดยที่ จ.เลยมีความสารหนูมากทั้ง 4 จุดตรวจวัด( 1 ใน 4 จุดตรวจวัดคือแก่งคุดคู้ ต.เชียงคาน )โดยมีค่าระหว่าง 0.017-0.045 มก./ล.(เกินค่ามาตรฐานสูงสุด 4.5 เท่า) ขณะที่ จ.หนองคาย พบสารหนู 0.015-0.035 มก./ล. ส่วนที่ จ.บึงกาฬ พบสารหนูในแม่น้ำโขง 0.012 มก./ล.
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สคพ.ที่ 9 ยังได้รายงานตารางผลการตรวจคุณภาพน้ำโขงในเดือนกันยายน ซึ่งพบสารหนูเกินค่ามาตรฐานในแม่น้ำโขง แต่มีปริมาณลดลงโดยเฉพาะที่ จ.เลย พบสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานเพียงจุดตรวจเดียวอยู่ที่ 0.013 มก./ล. ขณะที่จ.หนองคาย พบสารหนู 0.011-0.012 มก./ล. สำหรับ จ.บึงกาฬ พบสารหนู 0.011-0.012 มก./ล. และที่ จ.นครพนม พบสารหนู 0.015 มก./ล.
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ก่อนหน้านั้น สคพ.ที่ 8 ได้รายงานผลตรวจคุณภาพน้ำในแม่น้ำโขง 4 ครั้งตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2568 จนถึงเดือน พฤษภาคม 2569 พบว่าคุณภาพน้ำไม่พบสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน แต่ในช่วงเดือน กรกฎาคม-กันยายน 2568 ซึ่งเป็นฤดูฝน พบว่าในหลายจุดมีสารหนูเกินค่ามาตรฐาน
ก่อนหน้านี้ สติมสันเซนเตอร์ (Stimson Center) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยและคลังสมองของสหรัฐฯรายงานว่า ปัจจุบันมีการทำเหมืองทองและแรร์เอิร์ธในภูมิภาคนี้ จำนวน 2,806 แห่งโดยมีเหมืองแร่ในลุ่มน้ำโขง 864 แห่ง ในลุ่มน้ำสาละวิน 200 แห่ง โดยเฉพาะในเขตรัฐฉานประเทศพม่าและตอนเหนือ/ตะวันออกของประเทศลาว ที่มีการทำเหมืองแร่ตามแหล่งต้นลำน้ำสาขาจำนวนมาก