เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ความคืบหน้ากรณีวิกฤตแม่น้ำสายซึ่งขุ่นข้นจนเป็นสีปูนและมีสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานจนต้องหยุดผลิตน้ำประปาไปเมื่อเย็นวันที่ 5 พฤศจิกายนที่ผ่านมา และนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้สั่งการให้นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเดินทางไปเจรจากับรัฐบาลพม่าในวันที่ 12 พฤศจิกายนที่จะถึงนี้ โดยสถานการณ์ล่าสุดแม่น้ำสายยังคงขุ่นข้นเป็นสีปูนเข้มออกแดง อย่างไรก็ตามการประปาภูมิภาคแม่สายยังคงผลิตน้ำประปาได้เป็นปกติ อย่างไรก็ตามนายคมสัน สัมมา ผู้จัดการการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย เปิดเผยว่าค่าความขุ่นล่าสุดอยู่ที่กว่า 1,000 NTU ส่วนค่าสารหนูอยู่ที่ 0.1 มก./ล.(มาตรฐานอยู่ที่ 0.01 มก./ล.นั่นหมายความว่าเกินมาตรฐาน 10 เท่า)
นายประจักร์ เครือศร พ่อค้าในตลาดสายลมจอย อ.แม่สาย กล่าวว่ามีข้อน่าสังเกตว่าหากมีฝนตกหนักในต้นแม่น้ำสายจะส่งผลให้น้ำประปามีสีขุ่นแดงด้วยแต่ไม่มากนัก ซึ่งในปีนี้เจอบ่อยมาก และตนเองรวมทั้งคนในครอบครัวมีอาการคันจนต้องไปหาหมอ และหมอให้ยาแก้แพ้แก้คันมาทา
นางสาวจันทร์จิรา กฤษธารมณ์ ผู้ใหญ่บ้านสายลมจอย อำเภอแม่สาย กล่าวถึงการรับมือในกรณีที่มีการหยุดผลิตน้ำประปาเนื่องจากวิกฤตในแม่น้ำสาย ว่าสิ่งแรกคือการแจ้งเตือนให้ลูกบ้านทราบก่อนเพื่อที่จะได้สำรองน้ำไว้ใช้ แต่เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายนที่ผ่านไม่สามารถแจ้งเตือนได้ทันเพราะ กปภ.หยุดผลิตโดยกระทันหันเนื่องจากค่าความขุ่นพุ่งสูงถึง 14,000 NTU จึงต้องปิดเครื่องในทันที ขณะเดียวกันได้แนะนำให้ชาวบ้านนำน้ำจากบ่อตื้นของหมู่บ้านใช้ก่อน หรือหากใครมีบ้านญาติที่มีแท้งค์น้ำก็ให้หยิบยืมกัน
“ส่วนเรื่องความกังวล ตอนนั้นที่ยังไม่รู้ว่ามีค่าสารพิษสูง ชาวบ้านก็ไม่คิดอะไรมาก อาจมีปัญหาเรื่องสี เรื่องกลิ่นบ้าง แต่พวกเราคิดว่ามีใช้ ดีกว่าไม่มีใช้ แต่ปัจจุบันได้รับการยืนยันว่ามีสารพิษสูงจริงๆ ชาวบ้านเลยไม่ค่อยกล้าใช้น้ำ กลายเป็นปัญหาอีกแบบหนึ่ง จึงต้องทำเอกสารแจกจ่ายตามที่ กปภ.แจ้งมา ทำให้ชาวบ้านเชื่อมั่นขึ้นมาในระดับหนึ่ง ดังนั้นจึงอยากให้ กปภ.แจกเอกสารบ่อยๆ ชาวบ้านจะได้กล้าใช้มากขึ้น ส่วนน้ำดื่มตอนนี้ ชาวบ้านต่างซื้อน้ำบรรจุขวดกันมากินแล้ว บางคนเริ่มซื้อแท้งค์น้ำมาไว้ที่บ้าน กลายเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น”ผู้ใหญ่บ้านสายลมจอย กล่าว
ผู้สื่อข่าวถามว่าหากน้ำประปาหยุดผลิตจะรับมือได้กี่วัน นางสาวจันทร์จิรากล่าวว่า ไม่ควรเกิน 2-3 วัน
นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และในฐานะ สส.จังหวัดเชียงราย กล่าวว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีในวันนี้ นายกรัฐมนตรีได้กำชับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำหนดแนวทางรับมือและแก้ไขปัญหาแล้ว สำหรับพื้นที่ที่เกี่ยวพันกับประเทศเพื่อนบ้าน ทราบว่านายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จะเดินทางไปหารือในประเด็นดังกล่าวกับทางการเมียนมาในเร็วๆนี้
นางสาวปิยะรัฐชย์ กล่าวว่าด้านการดูแลน้ำประปาสำหรับอุปโภค บริโภคภายในประเทศ นายกฯได้มอบหมายให้นายเจเศรษฐ์ ไทเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เข้าดูแลแล้ว ในส่วนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้สั่งการให้หน่วยงานในสังกัด ทั้งสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ และกรมวิชาการเกษตร เร่งสำรวจผลกระทบด้านการเกษตรแล้ว เพื่อความปลอดภัยของสินค้าเกษตรและผู้บริโภค
ขณะที่นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ กล่าวว่าได้สั่งการกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด พร้อมประสานจังหวัดเชียงรายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งวางมาตรการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน เตรียมแหล่งน้ำสำรองรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน และตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษเพื่อแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ ยืนยันให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของประชาชนและการเข้าถึงน้ำสะอาดอย่างเพียงพอ
นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ และประธานคณะกรรมาธิการ(กมธ.)ป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติและสาธารณภัย สภาผู้แทนราษฎรไทย กล่าวว่า จีนเป็นประเทศที่เคยมีการทำเหมืองทั้งแรร์เอิร์ทและแร่พลวงเยอะมาก แต่ปิดเหมืองทั้งหมดเพราะทำลายสิ่งแวดล้อม ทำลายชีวิตและความเป็นอยู่ประชาชนจีน และช่วงเวลาที่ปิดบังเอิญตรงกับช่วงเวลาที่เหมืองในเมียนมาและลาวเพิ่มสูงขึ้น และบังเอิญว่าการนำเข้าแร่ต่างๆ มาฟอกในไทยก่อนส่งเข้าจีนก็เพิ่มขึ้น และก็บังเอิญตรงกับช่วงเวลาที่ค่าสารพิษในแม่น้ำของไทยที่ไหลจากประเทศเพื่อนบ้านก็เพิ่มขึ้นอีกเช่นกัน โดย 5 ปีที่ผ่านมา เหมืองแร่ในเมียนมาและลาวนับเฉพาะที่อยู่ในพื้นที่ต้นน้ำที่จะเข้าสู่ประเทศไทย มากกว่า 500 เหมือง
ประธาน กมธ.ป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติฯกล่าวว่า พรรคประชาชนเคยยื่นกับรัฐบาลจีนผ่านเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทยตั้งต้น เหลือแค่คนที่มีอำนาจบริหารหยิบมาทำต่อซึ่งทำได้เลยจากกำหนดการของนายกรัฐมนตรีในวันที่ 13-14 พฤศจิกายนนี้ ที่จะเปิดทำเนียบต้อนรับ นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรี แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยจีนมีกฎหมาย Rare earth management ที่ระบุเรื่องการตรวจสอบห่วงโซ่ของแร่ว่าไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมอยู่แล้ว บวกกับเรามีข้อมูลชัดเจนว่าจีนครองตลาด Rare Earth มากกว่า 80% ดังนั้นควรใช้กฎหมายจีนในการย้อนให้จีนตรวจสอบ แสดงผลตามนโยบาย Green Supply Chain ของจีน
“รวมถึงกฎหมาย Outbound Investment ที่จีนระบุในกฎหมายชัดว่า ผู้ประกอบการสัญชาติจีนที่ไปลงทุนต่างประเทศต้องไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมด้วย ไปตามต่อจากที่พรรคประชาชนทำเลยครับ เราจัดการให้หมดแล้ว ทั้งพิกัดเหมือน 2675 เหมืองในเมียนมาและลาว ที่จีนต้องตรวจสอบตามกฎหมายของตัวเอง และข้อมูลทั้งหมดที่ยืนยันการปนเปื้อนในไทยว่ามาจากเหมือง ไม่ได้มาจากธรรมชาติหรือกิจกรรมในไทย”นายภัทรพงษ์ กล่าว
สส.เชียงใหม่รายนี้กล่าวว่า รัฐบาลต้องเป็นแกนนำในการเจรจาพหุภาคีระดับรัฐมนตรีต่อรัฐมนตรี กับประเทศที่เกี่ยวข้องทั้งหมด ไทย-เมียนมา-จีน-ลาว เพื่อกำหนด Action plan(แผนปฎิบัติการ) ในการจัดการร่วมกัน สามารถใช้เวที แม่โขง-ล้านช้าง(LMC) หรือ China-ASEAN โดยเริ่มจากการยกระดับปัญหานี้เป็นวาระหลักของ ASEAN ในเวที ASEAN Summit ที่รัฐบาลจะไปประชุมในวันที่ 16 พฤศจิกายนนี้ก่อนเลย