เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 กลุ่มนายจ้างสีขาวและเครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ ได้แถลงการณ์โต้แย้งนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน กรณีแนวทางจัดตั้งศูนย์จัดทำเอกสารรับรองบุคคล (Certificate of Identity: CI) สำหรับแรงงานข้ามชาติจากเมียนมา ชี้รัฐกำลังให้น้ำหนักกับเอกสารจากประเทศต้นทางมากกว่าศักยภาพระบบทะเบียนและฐานข้อมูลแรงงานของไทย พร้อมตั้งคำถามถึงความโปร่งใสในการดำเนินงานของศูนย์ CI และเสนอให้ชะลอกระบวนการจัดทำเอกสาร 1-2 ปี เพื่อรื้อระบบบริหารแรงงานข้ามชาติและเจรจากับรัฐบาลเมียนมาใหม่
ในแถลงการณ์ระบุว่า CI เป็นเพียงเอกสารรับรองตัวบุคคลเบื้องต้นจากทางการเมียนมา ไม่ใช่การพิสูจน์สัญชาติ ขณะที่แรงงานเมียนมาจำนวนหนึ่งไม่มีบัตรประชาชน เนื่องจากสถานการณ์ความขัดแย้งและการสู้รบในประเทศต้นทาง จึงต้องใช้การรับรองจากแหล่งข้อมูลอื่น เช่น ผู้ใหญ่บ้าน ทำให้เกิดข้อสงสัยต่อความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่ใช้ประกอบการออกเอกสาร โดยเฉพาะเมื่อกระบวนการดำเนินงานภายในศูนย์ CI เป็นระบบที่ฝ่ายไทยไม่สามารถเข้าไปตรวจสอบได้อย่างทั่วถึง
นอกจากนี้ การยกเลิกข้อกำหนดโอนเงินกลับประเทศร้อยละ 25 ยังไม่ครอบคลุมปัญหาการเรียกเก็บค่าธรรมเนียม คิวผี การเรียกรับเงินภายในศูนย์ และการเรียกเก็บภาษีร้อยละ 2 จากค่าใช้จ่ายในการจัดทำ CI ซึ่งยังไม่มีแนวทางแก้ไขที่ชัดเจน ส่วนข้อกังวลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานระบุว่าการจัดทำบัตรชมพูฝ่ายเดียวอาจทำให้เกิดการสวมสิทธิและยากต่อการตรวจสอบนั้น เครือข่ายเห็นว่า ประเทศไทยมีประสบการณ์บริหารจัดการแรงงานข้ามชาติผ่านระบบทะเบียนประวัติ ทร.38/1 และบัตรชมพูมาตั้งแต่ปี 2539 รวมถึงพัฒนาฐานข้อมูลให้เชื่อมโยงกับระบบทะเบียนราษฎรตั้งแต่ปี 2547 โดยแรงงานข้ามชาติยังผ่านการจัดเก็บข้อมูลชีวมิติ (Biometrics) อย่างน้อย 4 หน่วยงาน ได้แก่ สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กระทรวงสาธารณสุข กรมการจัดหางาน และสำนักบริหารการทะเบียน กระทรวงมหาดไทย จึงเห็นว่าไทยมีศักยภาพในการจัดเก็บและตรวจสอบข้อมูลบุคคลโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาระบบของประเทศต้นทางทั้งหมด
ขณะที่นายอดิศร เกิดมงคล ผู้ประสานงานเครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ (MWG) ได้โพสต์เฟสบุ๊กตอนหนึ่งว่า ข้อกังวลเรื่องการไม่มีข้อมูลตรวจสอบประวัติอาชญากรรมหากไม่จัดทำ CI ยังสามารถตรวจสอบจากระบบของไทยได้ เนื่องจากแรงงานที่เข้าสู่ระบบผ่อนผันต้องผ่านการบันทึกภาพถ่ายและลายนิ้วมือ รวมถึงการตรวจสุขภาพโดยหน่วยงานไทยอยู่แล้ว จึงสามารถใช้ข้อมูลชีวมิติประกอบการตรวจสอบตัวบุคคลได้ นอกจากนี้ การใช้เอกสารไทย เช่น บัตรชมพู ไม่ได้ทำให้แรงงานได้รับสัญชาติไทยโดยอัตโนมัติ เนื่องจากเป็นเพียงเอกสารแสดงตัวตนและสถานะการพำนักเพื่อทำงานตามมาตรการผ่อนผัน ไม่ใช่เอกสารรับรองสัญชาติ
ขณะที่กลุ่มนายจ้างสีขาว ได้เสนอให้ใช้ช่วงเวลาชะลอการจัดทำ CI 1-2 ปี เจรจากับรัฐบาลเมียนมาเพื่อปรับปรุงระบบนำเข้าแรงงานตาม MOU การจัดการนายหน้าและค่าหัวคิว ตลอดจนกำหนดมาตรการควบคุมค่าใช้จ่ายและการเรียกรับผลประโยชน์ พร้อมระบุว่าปัจจุบันจำนวนแรงงาน MOU จากเมียนมาลดลงอย่างต่อเนื่อง จากช่วงก่อนโควิด-19 ที่นำเข้าได้เฉลี่ยเดือนละประมาณ 11,670 คน เหลือเพียงประมาณ 150 คนต่อเดือน และในช่วงหนึ่งปีที่ผ่านมาแรงงานกลุ่มดังกล่าวลดลง 32,072 คน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อภาคการผลิต โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอาหาร อาหารทะเล และอิเล็กทรอนิกส์ จึงเรียกร้องให้กระทรวงแรงงานทบทวนแนวทางบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติทั้งระบบ และกลับมาเจรจากับประเทศต้นทางอย่างจริงจัง เพื่อกำหนดระบบการจัดทำเอกสารและนำเข้าแรงงานที่เป็นธรรม ลดภาระค่าใช้จ่ายของแรงงานและนายจ้าง และรักษาความต่อเนื่องของภาคการผลิตไทยในระยะยาว