
เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 พล.ท. พงศกร รอดชมภู หรือ เสธ.โหน่ง อดีตรองเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ(สมช.)และอดีตรองหัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีที่มีการเรียกร้องให้ยกเลิกศูนย์ CI (Certificate of Identity) หรือศูนย์ออกเอกสารรับรองบุคคลหรือ “พาสปอร์ตเล่มเขียว” ซึ่งออกโดยทางการประเทศเมียนมา ว่าการตั้งศูนย์ CI ในประเทศไทย มีความเชื่อมโยงกับสภาวะการขาดแคลนงบประมาณของรัฐบาลทหารเมียนมา นำไปสู่การสร้างกลไกจัดเก็บรายได้จากแรงงานข้ามชาติในไทย อีกทั้งกระบวนการในศูนย์ CI สะท้อนองค์ประกอบการทุจริตอย่างชัดเจน
“เขาทำราวกับว่าศูนย์ CI เป็นปริมณฑลของเมียนมา มีการห้ามสื่อมวลชน องค์กร NGO หรือประชาชนภายนอกเข้าไปตรวจสอบ มีการตั้งราคาค่าบริการสูงเกินความเป็นจริง โดยไม่มีราคากลางที่โปร่งใส ขาดกลไกตรวจสอบเส้นทางการเงินของเจ้าหน้าที่รัฐบาลไทยที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้อง”พล.ท.พงศกร กล่าว
เสธ.โหน่งกล่าวว่า การตั้งศูนย์ CI ก็เหมือนกับการที่เราส่งเงินของประเทศไทยออกไปยังรัฐอื่น เพราะเงินที่นำมาใช้ในกระบวนการนี้ส่วนหนึ่งมาจากนายจ้าง ซึ่งนายจ้างก็ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น ไม่เช่นนั้นแรงงานก็ไม่สามารถดำเนินการต่อได้ ทั้งยังมีค่าใช้จ่ายต่างๆ ในกระบวนการพิสูจน์สัญชาติที่ค่อนข้างสูงด้วย สิ่งเหล่านี้จึงทำให้ประเทศไทยมีลักษณะคล้ายกับรัฐที่ต้องส่งบรรณาการให้แก่รัฐอื่น ผ่านกระบวนการที่ฟังดูแนบเนียนในชื่อของการพิสูจน์สัญชาติ ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วคือกระบวนการส่งเงินออกไปให้รัฐบาลทหารพม่านำไปสังหารชนกลุ่มน้อย รวมถึงคนพม่าที่ต่อต้านรัฐบาล
“ถ้าเรายังสนับสนุนอยู่ ก็เท่ากับเราไม่เห็นแก่สิทธิมนุษยชน ส่งเสริมการฆ่าฟันกันในประเทศเพื่อนบ้าน และยังส่งผลต่อความมั่นคงของไทยเอง เนื่องจากผลประโยชน์หลักของไทยมาจากฝั่งตะวันตก ในขณะที่ไทยเสียประโยชน์ให้แก่จีน การทำลายกิตติภูมิและสิทธิมนุษยชนอาจทำให้ประเทศในยุโรปตั้งกำแพงการค้า และแรงงานเสี่ยงหลุดออกจากระบบจำนวนมาก ทำให้ไทยบริหารจัดการได้ยากขึ้น การทุจริตอาจนำไปสู่การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ เป็นเรื่องใหญ่ของกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งไทยก็เป็นภาคีอยู่”อดีตรองเลขาธิการ สมช.กล่าว
พล.ท.พงศกรกล่าวว่า ถ้ายังดำเนินการต่อไป ก็อาจมีการนำข้อร้องเรียนไปสู่สหประชาชาติได้ ซึ่งเชื่อว่าสหประชาชาติก็มีการพูดถึงประเด็นนี้อยู่ เพียงแต่ยังไม่ได้นำเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาลอาญาระหว่างประเทศ ซึ่งประเทศไทยไม่ได้เป็นภาคี อย่างไรก็ตาม อย่างน้อยที่สุดก็อาจทำให้ประเด็นนี้ถูกหยิบยกขึ้นมาทบทวนและหารือกันว่า การกระทำดังกล่าวอาจเข้าข่ายความผิดฐานฆ่าล้างเผ่าพันธุ์หรืออาชญากรรมต่อมนุษยชาติหรือไม่ ซึ่งเป็นแนวทางหนึ่งที่สามารถพิจารณาดำเนินการได้
อดีตรองเลขาธิการ สมช. ยังกล่าวอีกว่า สถานการณ์ความขัดแย้งในประเทศเมียนมาและนโยบายต่างประเทศของไทยกำลังเผชิญจุดเปลี่ยนสำคัญภายใต้บริบทการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ระดับโลก การที่รัฐบาลทหารเมียนมาขยายความสัมพันธ์กับมหาอำนาจอย่างรัสเซียและจีน ตลอดจนการปรับเปลี่ยนทิศทางนโยบายของสหรัฐอเมริกาภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ลดการส่งเสริมสิทธิมนุษยชน ส่งผลให้รัฐบาลทหารเมียนมาเพิ่มมาตรการปราบปรามกลุ่มต่อต้านและชนกลุ่มน้อยอย่างเข้มข้น
ผู้สื่อข่าวถามถึงกรณีที่ นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเดินทางไปพบประธานาธิบดีมินอ่องหล่ายที่กรุงเนปิดอว์เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา พล.ท.พงศกรกล่าวว่า ประเทศไทยใช้นโยบายแบบอ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ที่แข็งแกร่งกว่า แต่มักรังแกผู้ที่อ่อนแอกว่า ทำตัวเป็นผู้รับใช้ ยินยอมตามคำขู่หรือการเรียกร้องบรรณาการของรัฐบาลทหารพม่า และไทยเองเป็นประเทศแรกที่เปิดให้รัฐบาลทหารเมียนมาเข้ามามีบทบาทในอาเซียนหลังการเลือกตั้งที่ไร้ความน่าเชื่อถือ ซึ่งเป็นการปูทางให้รัฐบาลทหารสร้างความชอบธรรม
“การเดินทางเยือนเนปิดอว์ของ รมต.กระทรวงการต่างประเทศในครั้งนี้ ไม่ควรมองแค่มิติการค้าสั้นๆ เช่น แก๊สหรือน้ำมัน แต่ต้องเสนอโครงสร้างความมั่นคงใหม่ ถอนความร่วมมือในการให้รัฐบาลทหารเมียนมาปิดศูนย์ CI ในไทย เพื่อหยุดยั้งการเป็นช่องทางส่งเงินบรรณาการไปสนับสนุนการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ จัดการแรงงานแบบเอกภาคี ขึ้นทะเบียนแรงงานใต้ดินทั้งหมด เปลี่ยนแปลงนโยบายจากการการทูตแบบเงียบ (Silent Foreign Policy) มาเป็นการมีจุดยืนที่ชัดเจนด้านสิทธิมนุษยชน เพื่อสร้างอำนาจต่อรองในการเจรจาการค้าระดับสากล”เสธ.โหน่ง กล่าว
อดีตรองเลขา สมช.กล่าวว่า นอกจากนี้ควรเสนอให้เมียนมายินยอมเปิดพื้นที่ชายแดน 2 กิโลเมตรเป็นเขตมนุษยธรรมร่วม โดยมีองค์กรสากลควบคุม เพื่อหยุดยั้งการทะลักของผู้พัดถิ่นและแก้ปัญหาความขัดแย้งระยะยาว
ขณะที่นางสาวแอน (นามสมมติ) นักศึกษาชาวกะเหรี่ยงแดงจากรัฐคาเรนนี ประเทศพม่า กล่าวว่า อยากให้มีการแก้ไขปัญหาระหว่างประเทศทั้งเรื่องแรงงานและสารพิษจากเหมืองที่ปนเปื้อนในแม่น้ำ เพราะในชุมชนแรงงานหรือคนรอบตัวก็มีความกังวลเรื่องสถานะทางกฎหมาย และตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก ในฐานะที่เป็นคนคะเรนนี มีแรงงานและผู้ลี้ภัยที่มีเชื้อชาติกะเหรี่ยงแดงจำนวนไม่น้อยในไทย
“เราไม่อยากให้การขึ้นทะเบียนแรงงาน เพราะกลายเป็นการส่งเงินให้ทหารพม่ามาทำลายบ้านของเราเอง เราเป็นห่วงเพื่อนๆของเราที่ยังอยู่ฝั่งนู้นแต่ในขณะเดียวกันก็กังวลเรื่องสถานะทางกฎหมายของตัวเองด้วย ถ้าการเจรจาระหว่างรัฐบาลไทยกับเมียนมา ช่วยแก้ไขความตึงเครียดของสถานการณ์นี้ได้ก็จะเป็นการดีอย่างยิ่ง ยังมีเรื่องของสารพิษที่ปนเปื้อนในแม่น้ำที่เป็นปัญหาใหญ่มาก อยากให้รัฐบาลจริงจังกับการแก้ปัญหา ไม่อย่างนั้นก็ไม่รู้ว่าชีวิตของประชาชนทั้งสองฝั่งจะดำเนินต่อไปได้อย่างไรท่ามกลางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมเช่นนี้”นักศึกษาชาวคะเรนนี กล่าว