Search

ชี้ไทยอาจถูกนานาชาติคว่ำบาตร/ไร้ซึ่งศักดิ์ศรี-หากยังปล่อยให้รัฐบาลมินอ่องหล่ายล้วงเงินแรงงานข้ามชาติผ่านศูนย์ CI -หลังศาลโลกตัดสินรัฐบาลพม่าฆ่าล้างเผ่าพันธุ์-ลูกจ้างแฉถูกรีดสารพัดส่งส่วยให้รัฐบาลเนปิดอว์

เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ที่โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ กรุงเทพฯ เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร กลุ่มนายจ้างที่ใช้แรงงานต่างด้าวและเครือข่ายแรงงานข้ามชาติ จัดเวทีเสวนาสะท้อนปัญหาการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในไทย วิพากษ์ความล้มเหลวของนโยบายจัดการแรงงานข้ามชาติ โดยผู้เข้าร่วมเสวนาร่วมสะท้อนปัญหาการจัดทำเอกสารรับรองบุคคล (CI) การเรียกเก็บค่าใช้จ่ายและผลประโยชน์จากแรงงานข้ามชาติ การเปิดช่องให้เกิดการทุจริตในกระบวนการขึ้นทะเบียนแรงงาน พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลทบทวนแนวทางการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติที่เอื้อต่อการเข้าถึงสิทธิและการทำงานอย่างถูกกฎหมาย และลดการแสวงหาประโยชน์จากแรงงานและนายจ้างผ่านระบบที่ไม่โปร่งใส

ตัวแทนแรงงานข้ามชาติรายหนึ่ง กล่าวว่า ทางการเมียนมาออกข้อกำหนดและมาตรการทางกฎหมายใหม่ สร้างภาระทางการเงินแก่แรงงานข้ามชาติในประเทศไทย โดยกำหนดเก็บภาษีในอัตรา 2% ของค่าแรง หรือประมาณ 150 บาทต่อเดือน แรงงานที่จะจัดทำเอกสาร CI หรือหนังสือเดินทางประเภท PJ ต้องแสดงหลักฐานการโอนเงินกลับประเทศไม่น้อยกว่า 25% ของรายได้ต่อเดือน ย้อนหลังอย่างน้อย 3 เดือน หากแรงงานถือหนังสือเดินทางหมดอายุและต้องการต่อเล่ม แต่ไม่มีหลักฐานการส่งเงินกลับบ้านหรือชำระภาษี สถานทูตจะไม่ดำเนินการต่อหนังสือเดินทาง

“ยังต้องจ่ายภาษีล่วงหน้ารายปี ค่าเอกสาร ค่าบริการนายหน้าและค่าคิวสูงถึง 10,000–18,000 บาทขึ้นไป ประกาศล่าสุดระบุให้แรงงานที่จะเดินทางเข้ามาทำงานในประเทศไทยต้องเซ็นสัญญายินยอมว่าจะจ่ายภาษี และโอนเงินกลับประเทศ 25% ทุกเดือน หากไม่ยินยอมลงนามจะไม่ได้รับอนุญาตให้เดินทางออกนอกประเทศ และหากลงนามแล้วไม่ปฏิบัติตามจะมีความผิดและโดนลงโทษตามที่ระบุในสัญญา” ตัวแทนแรงงานข้ามชาติกล่าว

ขณะที่นายณฐาภพ สังเกต สื่อมวลชนอิสระ ได้เล่าถึงเหตุการณ์ที่ถูกคุกคามในศูนย์ CI โดยระบุว่า ศูนย์ CI ควรอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน แต่ในช่วงเกิดเหตุไม่มีเจ้าหน้าที่รัฐไทยเข้ามาเจรจาหรือจัดการสถานการณ์ มีเพียงกลุ่มบุคคลไม่ระบุฝ่ายและกลุ่มที่อ้างตัวเป็นคนพม่าเข้ามาใช้อำนาจ อีกทั้งกรมการจัดหางานออกจดหมายรองรับให้กลุ่มบุคคลจากรัฐบาลทหารเมียนมาเข้ามาปฏิบัติงานในศูนย์ CI ได้ ทำให้เกิดข้อสงสัยถึงการปล่อยให้กลุ่มอำนาจที่สากลไม่ยอมรับเข้ามามีบทบาทในประเทศไทยโดยขาดการควบคุม และจนถึงปัจจุบันยังไม่ได้รับคำชี้แจงจากกระทรวงแรงงานต่อเหตุการณ์ดังกล่าว
ด้านนางนิลุบล พงษ์พยอม ตัวแทนกลุ่มนายจ้างสีขาว กล่าวถึงปัญหาการใช้งาน e-Workpermit ว่า ตั้งแต่เริ่มเปิดใช้งาน ระบบนี้ไม่ได้ถูกออกแบบให้สะดวกต่อผู้ประกอบการ นายจ้าง หรือแรงงานเลย และในขั้นตอนการทดสอบระบบไม่ได้เปิดโอกาสให้นายจ้างมีส่วนร่วม แม้ระบบจะมีมูลค่า 7,800 ล้านบาทและถูกโฆษณาว่าทำได้ง่ายเพียงปลายนิ้วสัมผัส แต่ผู้ใช้งานยังต้องสแกนเอกสารจำนวนมาก ขณะที่โครงสร้างระบบเสี่ยงเปิดช่องให้ภาคเอกชนเข้ามาแสวงหาประโยชน์ โดยโรงพยาบาลรัฐมีส่วนแบ่งในการตรวจโรคและขายประกันสุขภาพให้แรงงานเพียงประมาณ 10% ส่วนที่เหลือตกเป็นของภาคเอกชน

นางนิลุบลกล่าวว่า การจองคิวทำเอกสาร CI ในพื้นที่ทำได้ยาก คิวเต็มยาวถึงเดือนมีนาคม ทำให้แรงงานและนายจ้างต้องเดินทางข้ามเขตหรือจังหวัดเพื่อหาคิวว่าง ขณะที่การเปิดจองคิวไม่มีการกำหนดเวลาให้สาธารณะรับทราบอย่างชัดเจน แต่ระบบกลับเต็มทันทีเมื่อเปิดใช้งาน และพบว่าตัวแทนหรือนายหน้าสามารถนำคิวออกมาโฆษณาขายได้ โดยแรงงานต้องเสียค่าใช้จ่ายแฝงหัวละ 1,300–3,800 บาทเพื่อเข้าสู่กระบวนการจองคิว

“นายจ้างผู้ประกอบการ 80-90% เป็น SME และผู้ประกอบการรายย่อย ซึ่งเขาไม่ไหวแล้วกับค่าใช้จ่ายที่จะต้องซัพพอร์ตแรงงาน ผู้ประกอบการอยู่ในสภาวะวิกฤตมานานแล้ว แต่กลับถูกสังคมมองว่าทำไมไม่ทำให้ถูกต้อง ทำไมถึงต้องมีค่าใช้จ่ายในการจ้างแรงงานที่แพงขนาดนี้ ทั้งที่จริงแล้วระบบมันไม่เอื้ออำนวย ผู้ประกอบการต้องอยู่บนความเสี่ยง ไม่สามารถเข้าถึงระบบและทำให้ตัวเองโปร่งใสได้ แม้ผู้ประกอบการอยากทำให้ถูกต้อง แต่สุดท้ายระบบก็ไม่เชื่อมโยงกัน ทุกขั้นตอน ทุกหน่วยงาน ทุกกระทรวงที่ต้องเข้าไปดำเนินการเกี่ยวกับใบอนุญาตทำงาน กลับมีช่องให้เกิดการทุจริตเชิงนโยบายเข้ามาแทรกอยู่ตลอด” ตัวแทนกลุ่มนายจ้างสีขาวกล่าว

ขณะที่นายสหัสวัต คุ้มคง สส.พรรคประชาชน กล่าวว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องพึ่งพาแรงงานข้ามชาติในงานที่สุ่มเสี่ยง อันตราย และงานเฉพาะทาง (งาน 3D) เนื่องจากกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ หากไม่มีแรงงานข้ามชาติมาขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ประเทศจะขาดรายได้และงบประมาณสำหรับจัดสวัสดิการดูแลผู้สูงอายุและเยาวชน อย่างไรก็ตาม ระบบขึ้นทะเบียนแรงงานข้ามชาติยังมีปัญหาเชิงโครงสร้าง ทำให้เกิดภาระแก่ผู้ประกอบการและเปิดช่องแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ

นายสหัสวัตกล่าวว่า ในชั้นคณะกรรมาธิการฯของสภาผู้แทนราษฎร พรรคการเมืองบางส่วนยังใช้กระแสชาตินิยมและปัญหาชายแดนอภิปรายว่าแรงงานข้ามชาติจะเข้ามาแย่งงานหรือก่ออาชญากรรม เพื่อรักษาผลประโยชน์ทางการเมือง มากกว่ามองข้อเท็จจริงทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้รัฐบาลทหารเมียนมามีความขัดแย้งภายใน ไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ปกครองตนเองของกลุ่มชาติพันธุ์ และมีฐานข้อมูลประชากรเพียง 15% การให้รัฐบาลเมียนมารับรองตัวตนแรงงานจึงไม่ตอบโจทย์ความถูกต้องของข้อมูล เครือข่ายของพลเอกมิน อ่อง หล่ายยังใช้ระบบ CI จัดเก็บค่าใช้จ่ายจากแรงงานข้ามชาติประมาณ 20,000 บาทต่อคน ผ่านนายหน้าและเครือข่าย ทำให้เงินไหลออกนอกประเทศไทยโดยที่รัฐบาลและประชาชนไทยไม่ได้รับประโยชน์

“ศาลโลกมีคำพิพากษาชัดเจนต่อรัฐบาลเมียนมาในกรณีโรฮิงญาว่าเป็นกระบวนการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ขณะที่ไม่กี่ชั่วโมงต่อมา รัฐบาลสหราชอาณาจักรก็มีการขับทูตทหารออกจากประเทศ และเรียกร้องให้มีมาตรการจากสหประชาชาติ หากรัฐบาลไทยยังไม่กล้าที่จะยกเลิก CI อำนาจต่อรองและศักดิ์ศรีของเราบนเวทีโลกก็ไม่เหลือเลย ไม่ต้องพูดถึงการเจรจาเพื่อเข้าเป็นสมาชิก OECD หรือการเจรจาเขตการค้าเสรี (FTA) กับสหภาพยุโรป คุณจะไปขอเข้าร่วมกลุ่มกับเขา แต่กลับปล่อยให้โจรโลกมาล้วงเงินในบ้านตัวเอง ใครจะอยากทำการค้าด้วย วันนี้เราสามารถทำสองสิ่งไปพร้อมกันได้ คือปกป้องผลประโยชน์ของชาติ ไม่ให้เครือข่ายของมิน อ่อง หล่ายเข้ามามีอำนาจบนแผ่นดินไทย ขณะเดียวกันก็ยืนยันหลักการสิทธิมนุษยชนและสิทธิแรงงานได้ว่า คนที่เข้ามาทำงานและสร้างเศรษฐกิจให้ประเทศไทยต้องได้รับการดูแล” สส.พรรคประชาชนกล่าว

ด้านนายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภา กล่าวว่า มีความขัดแย้งเชิงนโยบายระหว่างความต้องการพึ่งพาแรงงานกับการจำกัดระยะเวลาการดำรงอยู่ของแรงงานข้ามชาติ รวมถึงการคัดค้านการรับรองอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ฉบับที่ 87 และ 98 การแบ่งแยกชนชั้นแรงงานและลดระดับสิทธิแรงงานข้ามชาติส่งผลให้สิทธิและอำนาจต่อรองของแรงงานไทยลดลงตามไปด้วย เพื่อเอื้อให้ผู้ประกอบการได้ผลกำไรสูงสุด

นายเทวฤทธิ์ระบุว่า สังคมมักเข้าใจว่าแรงงานข้ามชาติเข้ามาแย่งทรัพยากร สวัสดิการ สุขภาพ และโรงเรียน แต่ข้อเท็จจริงคือแรงงานข้ามชาติกว่า 1.5 ล้านคนอยู่ในระบบประกันสังคม โดยปีงบประมาณ 2568 จ่ายเงินสมทบมากกว่า 2,000 ล้านบาท และสร้างกำไรสุทธิให้กองทุนประกันสังคมถึง 700 ล้านบาท ช่วยพยุงระบบประกันสังคมของไทย

“เรื่องนี้เป็นหน้าที่ของกระทรวงแรงงาน ไม่ใช่แค่การบริหารจัดการเรื่องการใช้แรงงานเท่านั้น แต่ต้องนำข้อเท็จจริงมายืนยัน โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่มีคนตั้งคำถามเกี่ยวกับแรงงานข้ามชาติ กระทรวงแรงงานกลับเงียบมาก ผมคิดว่ากระทรวงแรงงานจะต้องเป็นหน่วยงานหลักในการให้ข้อเท็จจริงและทำให้คนไทยเข้าใจ ไม่เช่นนั้นแรงงานข้ามชาติก็จะถูกทำให้เป็นคนที่มาแย่งงาน แย่งโรงพยาบาล หรือแย่งโรงเรียน การนำเสนอให้เกิดการกีดกันหรือส่งพวกเขากลับประเทศ แทนที่จะส่งกลับ เราควรรับรองสถานะให้พวกเขาด้วยซ้ำ การที่พวกเขามีคุณภาพชีวิตที่ดี หากมองในมิติทุนนิยมหรือมิติของตลาด พวกเขาก็ยังมีกำลังซื้อและสามารถสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้กับสังคมนี้ได้ด้วยซ้ำ” สมาชิกวุฒิสภารายนี้ กล่าว