วันที่ 22 พฤศจิกายน 2569 เพจสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติรายงานว่า นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะรัฐมนตรีที่กำกับสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ซึ่งเป็นสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย และสมาชิกคณะมนตรี คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย นำคณะผู้แทนไทย พร้อมด้วยนายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการ สทนช. เข้าร่วมประชุมหารือทวิภาคีไทย–สปป.ลาว กับ รศ.ดร.ลินคำ ดวงสะหวัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกสิกรรมและสิ่งแวดล้อม สปป.ลาว ณ กรุงฮานอย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา
การหารือครั้งนี้มุ่งเน้นประเด็นผลกระทบข้ามพรมแดนจากโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนสานะคามและเขื่อนภูงอยใน สปป.ลาว ตลอดจนข้อห่วงกังวลด้านคุณภาพน้ำในแม่น้ำโขงที่อาจกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและประชาชนริมฝั่งแม่น้ำ
สำหรับโครงการเขื่อนสานะคาม ซึ่งอยู่ห่างจากชายแดนไทยประมาณ 2 กิโลเมตร ฝ่ายไทยยังคงมีข้อห่วงกังวลอย่างมากต่อผลกระทบข้ามพรมแดน โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางกายภาพของแม่น้ำโขงและแม่น้ำเหือง ที่อาจกระทบต่อพื้นที่บริเวณแนวเขตแดนไทย–สปป.ลาว ซึ่งควรถูกพิจารณาเป็นลำดับแรก ไทยจึงยืนยันเจตนารมณ์ให้ สปป.ลาว ทบทวนอย่างจริงจังในการปรับย้ายที่ตั้งโครงการ เพื่อลดความเสี่ยงจากผลกระทบข้ามพรมแดน
ส่วนโครงการเขื่อนภูงอย ซึ่งรายงานผลการศึกษาความเป็นไปได้ชี้ชัดถึงผลกระทบในด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นกับประเทศไทย ฝ่ายไทยได้เสนอให้ สปป.ลาว ทบทวนรายละเอียดโครงการอย่างรอบด้าน เพื่อพิจารณามาตรการป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบต่อไทย โดยย้ำว่าแม้ไทยจะเคารพสิทธิของ สปป.ลาว ในการพัฒนาและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรน้ำ แต่การพัฒนาจำเป็นต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อประเทศเพื่อนบ้านด้วย
ขณะเดียวกัน ไทยยังให้ความสำคัญเร่งด่วนกับข้อห่วงกังวลกรณีการขุดตักทรายและร่อนทองคำบริเวณปากแม่น้ำงาว เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ซึ่งตั้งอยู่ตรงข้ามอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย เนื่องจากอาจส่งผลต่อคุณภาพน้ำในแม่น้ำโขงจากการปนเปื้อนของโลหะหนักและสารเคมี โดยฝ่ายไทยเตรียมประสานสำนักงานเลขาธิการคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRCS) เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและตรวจสอบข้อเท็จจริง พร้อมขอรับการสนับสนุนจาก สปป.ลาว เพื่อเร่งชี้แจงต่อประชาชนโดยเร็ว
ทั้งนี้ ผลการหารือทั้งสองฝ่ายมีความเข้าใจซึ่งกันและกัน และมอบหมายให้คณะกรรมการร่วมของไทยและ สปป.ลาว รวมถึงผู้พัฒนาโครงการ หารือรายละเอียดในโอกาสต่อไป โดยไทยยืนยันสนับสนุนการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรน้ำเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจของประเทศสมาชิก ควบคู่กับการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศ และคุณภาพน้ำของแม่น้ำโขงให้คงอยู่ถึงคนรุ่นหลัง
ขณะเดียวกันผู้สื่อข่าวรายงานว่า นอกจากจะมีการขุดทรายในพื้นที่ปากแม่น้ำงาว และปากแม่น้ำยอน เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้วแล้ว ยังมีการเตรียมจุดในบริเวณตรงข้ามบ้านปากอิงใต้ โดยมีการเตรียมปรับพื้นที่ เปลี่ยนสัญฐานบริเวณฝั่งแม่น้ำ เพื่อจะนำรถแบคโฮลงทำงาน โดยชาวบ้านเปิดเผยว่าภายหลังจากข่าวการขุดทรายร่อนทองที่ปากงาว และปากยอน ดัง การลงมายังแม่น้ำโขงของเครื่องจักรหนักชะลอตัวลงไป
