มุมเล็ก ๆ ของนักปั่นสามล้อเมืองช้าง

“ดั่งใบตองบ้านป่า พลัดถิ่นมาเป็นใบตองกุง มาหวนคืนสู่บ้านทุ่ง เป็นใบตองกุงบ่กล้ำร.เรือ” เพลงยอดฮิตของ ไผ่ พงษธร ดังบนรถสามล้อปั่นของลุงรัตน์ กาลพัตร์ ที่อยู่เคียงคู่แกมานานกว่า 30 ปี บริเวณถนนหลักเมือง จังหวัดสุรินทร์

เพลงนี้ทำให้ใครหลายคนที่จากบ้านไปทำงานไก ลๆ รู้สึกดีเสมอเมื่อกลับบ้านนอก เห็นลุงนั่งฟังเพลงเหงา ๆ ริมถนนเลยตัดสินใจเดินไปใช้บริการจ้างวานไปตลาดสดเทศบาลสุรินทร์ ก่อนจะถามไถ่จนรู้ว่าแกนั่งอย่างนั้นมา 3 วันแล้ว โดยไม่มีผู้โดยสาร อาศัยเปิดเพลงฟังแก้เหงาเท่านั้น ฉันจึงไม่ลังเลกระโดดขึ้นนั่งบนรถสามล้อปั่น ลุงรัตน์รีบกุลีกุจอเข็นรถก่อนจะเอ่ยกับเราอย่างสุภาพเพื่อขออนุญาตแวะเข้าไปบ้านไปเปลี่ยนรถ พร้อมกับเข้าไปเอาเอกสารเพื่อไปลงทะเบียนผู้มีรายได้น้อย ฉันไม่ได้รีบร้อนจึงยอมเออออไปกับลุง แล้วถามไถ่ไปตลอดทางประสานคนอีสานที่เจอกัน

ทราบว่าศรีสะเกษคือบ้านเกิดของลุงรัตน์ แต่จำต้องย้ายถิ่นฐานตามภรรยามาสุรินทร์ ต่อมาเลิกรากันไป ลุงรัตน์จึงต้องหันมาทบทวนตัวเองแล้วเลิกดื่มแอลกอฮอล์ตั้งแต่อายุได้ 40 ปี หันมาขับสามล้อปั่น พร้อมรับจ้างทำสวนเดือนละ 3,000 บาท แลกกับที่อยู่อาศัยฟรีอยู่กับบ้านคนรู้จักแลกกับการทำความสะอาดบ้าน ดูแลสวน

“คนอีซ่านเหมือนกั้นก็ต้องได้กั้น” ลุงรัตน์พูดภาษาอีสานสำเนียงศรีสะเกษ ถึงเหตุผลที่ย้ายมาอยู่เมืองช้าง ก่อนจะกล่าวถึงอดีตภรรยาและภูมิหลังครอบครัวว่า ภรรยาคนดังกล่าวเป็นเพียงอดีตคนเคยซึ่งเลิกรากันไปแล้วนานเกือบ 20 ปี

“เมียเขาไม่เอาเราหรอก ลุงเคยทำไม่ดีกับเขา ลุงขี้เมา เมามาหาเรื่องทะเลาะ เขาก็ไม่อยู่กับเรา ก็ดีแล้ว เขาจะได้มีชีวิตที่ดี ส่วนลูกก็อยู่ที่อื่นไม่มีใครมาหาลุงหรอก แต่เราไม่ว่าอะไรลูกนะ เพราะเราเป็นพ่อไม่ดี ไม่กล้าเอาหน้าไปให้เขาดูหรอก ไม่เคยไปหาเขาด้วย” ลุงรัตน์ในวัย 68 ปี อธิบายสั้น ๆ ถึงภูมิหลังครอบครัวโดยไม่ได้รู้สึกแย่กับการพลัดพรากและสำนึกผิดกับการกระทำของของตนเองกับอดีต

ฉันถือโอกาสถามถึงรายได้ของลุงรัตน์ แบบตรงไป ตรงมา ถึงอาชีพขับรถสามล้อปั่น หรือที่คนสุรินทร์เรียกว่า “สามล้อถีบ”

“คนสมัยนี้เขารีบร้อน จะไปไหนมาไหนต้องเร็ว ใครจะมานั่งสามล้อกัน” ลุงเล่าถึงภาพรวมของอาชีพที่รัก

รายได้ที่มีเฉลี่ยเดือนละ 2,000-4,000 บาท ก็พอสำหรับกินอยู่แต่ละวัน รถของลุงรัตน์ค่อนข้างโดดเด่นจากการตกแต่งอย่างทันสมัย โดยใช้ความรู้จากอดีตที่เคยเป็นช่างซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า ระบบเครื่องเสียง ไฟประดับ จึงอาจจะดึงดูดใจลูกค้าบ้าง แต่ไม่ถึงขนาดมีเข้ามาตลอดทั้งวัน

“บางคนเขาว่าคนแก่ปั่น เขาไม่อยากจ้าง เรามันเงอะงะ เขาจะสงสาร แต่อย่าพูดแบบนั้นเลย ผมไม่อยากให้คิดแบบนั้น จ้างผมเถอะ เท่าไหร่ก็รับ รถสามล้อ 10 บาท 20 บาทก็พอได้ ทำงาน สามล้อมมันง่าย ๆ นะ นั่งเพลิน ๆ ไปก็ได้ แต่ลุงไม่รู้ทำไมเขาไม่จ้าง” ลุงรัตน์ พูดทิ้งท้ายหลังส่งฉันถึงจุดหมายปลายทาง แต่ฉันยังอยากคุยต่อเพราะไม่รู้สึกรีบร้อน

คนปั่นสามล้อวัย 68 ท่านนี้บอกว่าลงทุนซื้อสามล้อปั่น 2 คัน คันละ 1,500 บาท คันเล็กซื้อได้ 30ปี คันใหญ่ซื้อได้ 20 กว่าปี ขณะนั้นลุงรับจ้างซ่อมบำรุงเครื่องใช้ไฟฟ้า และรับจ้างทั่วไปเพราะทางบ้านสถานะไม่ดี แต่ลุงไม่เคยรู้สึกแย่กับความจน หากแต่ว่า ยังหาช่องทางการช่วยเหลือเกื้อกูลคนจนด้วยกัน โดยการปั่นสามล้อรับส่งเด็กเล็ก ๆ ลูกหลานคนจนไปเรียนแถวเมืองสุรินทร์ ส่วนในวันเสาร์อาทิตย์ไปรับจ้างคนเดินทางไปมาทั่วไป

“ช่วงปี 2530-2540 ฝรั่งเยอะมาก เสน่ห์สามล้อปั่นนี่สุดยอดเลยนะ เขาชอบกัน ลุงเองก็มีความสุขเพราะเขาประทับใจเรา เวลางานช้างลุงจะไปจอดรอรับ พวกเกาหลี ญี่ปุ่น คนก็มาใช้บริการ นึกถึงเมื่อก่อนมันสนุกมาก รายได้เยอะ เพราะคนนั่งสามล้อลุงมากกว่า 30-40 คนต่อวัน ปั่นไป ออกกำลังกายไป ได้เงินมาช่วยเหลือครอบครัวบ้าง แต่ว่าขณะนั้น คือ กินเหล้าบ่อย เงินไม่เหลือ” ลุงเล่าถึงความผิดพลาดในชีวิต

กว่า 20 ปีที่แล้วสามล้อปั่น เคยสำคัญสำหรับข้าราชการเมืองช้าง เพราะยุคนั้นสามล้อเป็น พาหนะที่สัญจรช้า ปลอดภัย และข้าราชการที่ทำงานยุ่ง จะฝากจ่ายรายเดือนให้กับสามล้อเดือนละ 50-60 บาท ต่อลูกค้าหนึ่งคน ดังนั้นจะรายได้ดี แต่พอระยะหลังรถจักรยานยนต์นั้นถูกลง ผ่อนได้ง่าย คนก็เลิกนิยม ปัจจุบันมีสามล้อในเมืองสุรินทร์ที่คอยบริการจำนวนน้อยมาก และยังหารายได้ลำบาก แต่คนปั่นสามล้อไม่ทิ้งอาชีพนี้ด้วยมองว่า สามล้อ คือ พาหนะลดโลกร้อน เนิบช้า และไม่เปลืองน้ำมัน ที่สำคัญไม่ถูกเก็บภาษีรายได้

“ลุงว่ามันดีนะ คือ ถ้าเรานั่งสามล้อทั้งเมือง เอาแค่ถนนหลักเมืองเนี่ย ลดอุบัติเหตุได้เยอะเลยนะ ไม่มีควัน มีท่อไอเสียด้วย”

ก่อนจากลา ฉันทิ้งท้ายคำถามว่าอะไรเป็นสิ่งที่ทำให้ลุงรัตน์ยังเลือกอาชีพที่รายได้แสนต่ำนี้ และแทบจะสูญสิ้นไปจากเมืองสุรินทร์แล้ว

ลุงรัตน์ตอบทันทีว่า “ปั่นสามล้อไม่ได้อะไรเลยก็อยู่ดี สบายดี เพราะได้ออกกำลังกาย ได้ใช้ชีวิตช้า ๆ”

โดย จารยา บุญมาก

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.