เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2563 ตามเวลาประเทศไทย (ค่ำวันที่ 30 พฤศจิกายน เวลาท้องถิ่นสหรัฐอเมริกา) ได้มีพิธีประกาศรางวัล สิ่งแวดล้อมโกลด์แมน (Goldman Environmental Prize) ให้แก่นักอนุรักษ์ 6 คน จาก 6 ทวีปทั่วโลก โดยหนึ่งในนั้นคือ นายพอล เส่ง ทวา นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมชาวกะเหรี่ยง จากรัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้เกิดพื้นที่อนุรักษ์อุทยานสันติภาพสาละวิน (Salween Peace Park) ในพื้นที่ลุ่มน้ำสาละวินใกล้บริเวณพรมแดนไทยพม่า ตรงข้าม จ.แม่ฮ่องสอน 

เว็บไซต์ของรางวัลโกลด์แมน ระบุว่า นายพอล เป็นผู้ที่ริเริ่มและนำชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงให้ประกาศพื้นที่อนุรักษ์โดยชุมชน บนลุ่มน้ำสาละวิน ซึ่งเป็นแม่น้ำนานาชาติที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลกที่ยังคงไหลอิสระ และมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมากที่สุดแห่งหนึ่ง แต่กลับมีการเสนอให้สร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้า คือโครงการเขื่อนฮัตจี Hat Gyi dam (เสนอโดย การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย- กฟผ.) ซึ่งจะกระทบต่อผืนป่า ระบบนิเวศลุ่มน้ำสาละวิน และชุมชนของชาวกะเหรี่ยงจำนวนมาก รวมถึงชุมชนของชาติพันธุ์อื่นๆ ในลุ่มน้ำสายนี้ 

อนึ่ง เมื่อเดือนธันวาคม 2561 ในพิธีเปิดอุทยานสันติภาพสาละวิน ทีมข่าวสำนักข่าวชายขอบได้ไปร่วมทำข่าวและสัมภาษณ์นายพอล เส่งทวา ผู้อำนวยการองค์กรเพื่อสิ่งแวดล้อมและสังคมกะเหรี่ยง (KESAN) โดยนายพอล ระบุว่าแนวคิดการก่อตั้งอุทยานสันติภาพสาละวิน เป็นพื้นที่ซึ่งอยู่ในสถานการณ์สู้รบมาอย่างยาวนานกว่า 70 ปี มีหลักการ 3 ประการ คือ สันติภาพและการกำหนดอนาคตของตนเอง การรักษาสิ่งแวดล้อม และการรักษาวัฒนธรรมให้คงอยู่ ซึ่งอุทยานสันติภาพสาละวินในรัฐกะเหรี่ยง ร่วมจัดตั้งและประกาศโดยชุมชน 348 แห่ง มีชาวบ้านกว่า 68,000 คน กินอาณาบริเวณกว่า 1.3 ล้านเอเคอร์ มีพื้นที่แม่น้ำสาละวิน ลำน้ำสาขาอาทิ แม่น้ำยุนซาลิน มีพื้นที่ป่าชุมชนที่ประกาศโดยชาวบ้าน  27 แห่ง  ด้วยแนวคิดที่ว่า ชนเผ่าพื้นเมืองเป็นตัวหลักของการอนุรักษ์ แนวคิดหลักของอุทยานสันติภาพสาละวิน คือระบบดั้งเดิมของชาวกะเหรี่ยง ที่เรียกว่า จ่อ (kaw) ซึ่งหมายถึงพื้นที่และสถาบันทางสังคมเพื่อธรรมาภิบาลในทรัพยากรที่ดินและป่า ซึ่งอุทยานสันติภาพสาละวิน เป็นพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติที่สร้างขึ้นเพื่อรักษามรดกทางวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงและสัตว์ป่ารวมทั้งลุ่มแม่น้ำสาละวิน และแสดงให้เห็นถึงวิธีการที่ชาวกะเหรี่ยงสามารถจัดการที่ดินและป่าไม้ของตนได้อย่างยั่งยืน ตลอดจนปกป้องสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ เช่น เสือโคร่ง

“อุทยานสันติภาพสาละวินไม่ใช่แค่อุทยาน แต่เป็นทางเลือกของชุมชนรากหญ้า ในขณะที่ก่อนหน้านี้รัฐบาลพม่าและบริษัทต่างชาติได้พยายามเสนอโครงการพัฒนาต่างๆ ในพื้นที่ ซึ่งจะทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชน แม้ว่ารัฐบาลพม่าจะบอกว่ากำลังพยายามสร้างประชาธิปไตย แต่มันไม่ใช่เลย”  นายพอล กล่าว

ขณะที่ผู้นำชาวกะเหรี่ยง จังหวัดมือตอว์ ของรัฐกะเหรี่ยง ให้สัมภาษณ์ในงานเดียวกันว่า การอนุรักษ์ในพื้นที่อุทยานสันติภาพสาละวิน ไม่เหมือนที่อื่น เพราะเป็นการริเริ่มของชุมชน และสนับสนุนโดยมิตรจากหลายแห่งหลายองค์กร เราคือชาติ เราคือชุมชนดั้งเดิม เราต้องการสันติภาพ เราต้องการจัดการทรัพยากรธรรมชาติของเราเอง หากดูประวัติศาสตร์ของชาวกะเหรี่ยงจะพบว่า เรารักษาธรรมชาติได้อย่างดี และพยายามและจะยังคงรักษาไว้ให้คนรุ่นลูกหลานเพื่อให้ได้เห็นความงามของธรรมชาติ และเป้าประสงค์ของชาวกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่กับธรรมชาติอย่างกลมกลืน เราต้องรักษาธรรมชาติไว้ให้ได้ เราปกป้องแผ่นดินจากผู้รุกราน ชีวิตและของพวกเราอยู่ในพื้นที่สู้รบมาโดยตลอด อุทยานสันติภาพสาละวินจะเป็นงานหลักที่เราจะทำเพื่อต่อต้านใครก็ตามที่จะรุกรานแผ่นดินของเรา  เราปกป้องผืนดิน ทรัพยากร และวัฒนธรรมของเรา นี่เป็นทางเดียวที่คนอื่นจะเคารพเรา ทั้งนี้การประกาศอุทยานสันติภาพสาละวิน ได้รับการลงประชามติจากประชาชนที่อาศัยในพื้นที่เขต จ.มือตรอว์ รัฐกะเหรี่ยง 

สำหรับในเขตอุทยานสันติภาพสาละวิน เป็นพื้นที่ซึ่งมีการสู้รบมายาวนานกว่า 70 ปี ยังมีฐานทหารพม่าตั้งอยู่อีก 81 แห่ง และมีความพยายามของกองทัพพม่าในการตัดถนนเพิ่มเพื่อใช้เป็นแส้นทางเพื่อการทหาร และปัจจุบันยังมีค่ายพักพิงชั่วคราวของผู้พลัดถิ่นภายในประเทศ (internally displace persons- IDPs) สองแห่ง คือ ค่ายอิตุท่า และอูแวโกล ตั้งริมแม่น้ำสาละวิน อยู่ตรงข้าม อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน 

รางวัล Goldman Environmental Prize เป็นรางวัลสิ่งแวดล้อมระดับโลก ที่มอบให้แก่นักอนุรักษ์ปีละ 6 คน จาก 6 ทวีป โดยผู้ได้รับรางวัลรายอื่นของปีนี้ อาทิ Nemonte Nenquimo นักต่อสู้หญิงซึ่งเป็นชนเผ่า จากประเทศเอกวาดอร์ ที่ทำงานเคลื่อนไหวปกป้องผืนป่าอเมซอน โดยใช้กลไกศาล ฟ้องศาลเพื่อ ให้รับรองสิทธิของชนเผ่าพื้นเมือง หากมีโครงการและการลงทุนต่างๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติในป่าอเมซอน เช่น การขุดเจาะน้ำมัน   

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.